Tỉnh Lâm Đồng hiện có trữ lượng bô xít lớn nhất cả nước với khoảng 6,9 tỷ tấn, chiếm 73% trữ lượng của cả nước. Hiện nay, trên địa bàn tỉnh đã triển khai hiệu quả 02 dự án thí điểm khai thác bô xít, sản xuất alumin tại Tân Rai và Nhân Cơ, đạt công suất 1,3 – 1,5 triệu tấn alumin/năm; và 01 dự án Nhà máy điện phân nhôm với công suất 450.000 tấn nhôm/năm (dự kiến sẽ sản xuất giai đoạn I trong năm 2026 với công suất 150.00 tấn nhôm/năm). Các dự án này đang đưa Việt Nam thành một trong 30 quốc gia tham gia sản xuất, xuất khẩu alumin (sắp tới là nhôm) trên toàn cầu. Mô hình, định hướng, giải pháp phát triển ngành công nghiệp này có ý nghĩa rất quan trọng để phát triển tỉnh Lâm Đồng.
Hội thảo "Mô hình phát triển tỉnh Lâm Đồng: Tiềm năng và bứt phá"
Tại Hội thảo “Mô hình phát triển tỉnh Lâm Đồng: Tiềm năng và bứt phá” do UBND tỉnh Lâm Đồng và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức ngày 30/5, hai GS. TS. là Trần Hồng Thái (Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) và Trần Đại Lâm (Viện trưởng Viện Khoa học vật liệu, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) đã tham luận đề tài “Phát triển công nghiệp bauxite – alumin trên địa bàn Lâm Đồng theo hướng đẩy mạnh chế biến sâu, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, bảo đảm bền vững và hiệu quả”.
Các đại biểu tham gia Hội thảo
Hai tác giả đã đưa ra nhiều thông tin về đánh giá tài nguyên, về phân tích và nêu các giải pháp hữu hiệu. Hai tác giả kết luận: “Lâm Đồng đang đứng trước một cơ hội phát triển mang tính lịch sử để vươn lên trở thành trung tâm công nghiệp alumin – nhôm – sản phẩm sau nhôm lớn nhất Việt Nam, đồng thời giữ vai trò ngày càng quan trọng trong chuỗi cung ứng vật liệu chiến lược của khu vực châu Á – Thái Bình Dương (...). Con đường phát triển đúng đắn và bền vững phải được đặt trên nền tảng chế biến sâu, công nghệ cao, kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, giảm phát thải carbon, đổi mới sáng tạo và làm chủ công nghệ lõi. Đồng thời, cần kết hợp chặt chẽ giữa phát triển công nghiệp với bảo vệ môi trường sinh thái, sử dụng hiệu quả tài nguyên và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khoa học – công nghệ”.
Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng "đặt hàng" tham luận và ghi nhận nhiều vấn đề được các đại biểu gợi mở
Cũng bàn về lĩnh vực khoáng sản bô xít PGS.TS. Hoàng Anh Sơn - Giám đốc Học viện Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đã đặt vấn đề “Xây dựng hệ sinh thái khai thác và chế biến bauxite hướng tới phát triển bền vững”. Hệ sinh thái từ sản xuất bauxite nhôm là chuỗi giá trị tích hợp từ khai thác quặng, tinh luyện alumina, điện phân nhôm, đến gia công vật liệu và tái chế.
Tổ hợp alumin tại tỉnh Lâm Đồng
Để xây dựng hệ sinh thái khai thác và chế biến bauxite phát triển bền vững, đặc biệt khai thác tiềm năng, thế mạnh của khoáng sản chiến lược đi kèm trong chế biến alumin, nhằm làm chủ công nghệ chế tạo vật liệu nguồn cho bán dẫn thế hệ mới, tham gia sâu vào chuỗi công nghiệp bán dẫn toàn cầu và khẳng định ưu thế của Việt Nam, theo tác giả cần xem xét các định hướng chiến lược. Bao gồm: Đầu tư nghiên cứu hoàn thiện công nghệ chiết xuất, tinh chế gallium kim loại và xem đây là một công nghệ chiến lược; Sản xuất hợp chất gallium tinh khiết, đế bán dẫn thế hệ mới (wafer) trên cơ sở gallium để tham gia và nâng cao vị thế của Việt Nam trong chuỗi cung ứng nguyên vật liệu sản xuất chip bán dẫn; Đầu tư cơ sở hạ tầng nghiên cứu chất bán dẫn, trong đó chú trọng đầu tư đồng bộ phòng thí nghiệm chế tạo, đo đạc và ứng dụng vật liệu bán dẫn; Triển khai sớm một số dự án/nhiệm vụ có sự tham gia của doanh nghiệp đi đầu trong lĩnh vực, đặc biệt là doanh nghiệp tại địa phương; Đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học công nghệ đủ năng lực tiếp thu, hấp thụ công nghệ và nghiên cứu làm chủ công nghệ cho doanh nghiệp, địa phương.
Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng (ngoài cùng bên trái) cùng chủ trì Hội thảo
Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng Y Thanh Hà Niê Kđăm cho biết, phát triển công nghiệp xanh – năng lượng tái tạo, trong đó trọng tâm là công nghiệp chế biến, công nghiệp vật liệu và phát triển, hình thành Trung tâm công nghiệp bô xít – alumin – nhôm của quốc gia trên địa bàn tỉnh, theo hướng tiên tiến, hiện đại, gắn với mô hình kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh, trở thành địa phương có vai trò chiến lược trong phát triển công nghiệp nặng của đất nước.
Còn PGS. TS. Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh trong Đề dẫn Hội thảo đã khẳng định, một trong những lợi thế của Lâm Đồng là năng lượng tái tạo và tài nguyên công nghiệp chiến lược, tiềm năng lớn về bức xạ mặt trời, điều kiện gió, không gian phát triển ngoài khơi của nguồn tài nguyên bosit titan tạo dư địa quan trọng để phát triển năng lực tái tạo và công nghiệp vật liệu chế biến hiện đại.
PGS. TS. Đoàn Minh Huấn phát biểu tại Hội thảo “Mô hình phát triển tỉnh Lâm Đồng: Tiềm năng và bứt phá”
“Tuy nhiên, định hướng phát triển cần dựa trên công nghiệp, công nghệ cao, chế biến sâu gắn với tăng cường năng lực tự chủ chiến lược đất nước, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường, góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia”, ông Đoàn Minh Huấn gợi mở.
Tỉnh Lâm Đồng được xem là một trong những khu vực có tiềm năng phát triển năng lượng tái tạo lớn nhất của Việt Nam. Theo các định hướng mới trong Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, tổng công suất nguồn năng lượng tái tạo được phân bổ ở khu vực tỉnh Lâm Đồng đến năm 2030 đạt trên 5.625 MW.
Điện gió ngoài khơi Lâm Đồng có dư địa rất lớn để phát triển năng lượng tái tạo
Năng lượng tái tạo là một trong 5 trụ cột phát triển của tỉnh Lâm Đồng. Bí thư Tỉnh ủy Lâm Đồng đặt vấn đề: “Về năng lượng tái tạo, với thuận lợi về vị trí địa lý, không gian hướng biển, Lâm Đồng có rất nhiều tiềm năng về điện gió ngoài khơi, điện mặt trời gắn với phát triển kinh biển. Tuy nhiên, đây là các lĩnh vực yêu cầu nguồn vốn đầu tư rất lớn, thời gian thu hồi vốn dài; vậy mô hình phát triển như thế nào để Lâm Đồng vừa đảm bảo các mục tiêu tăng trưởng trước mắt, vừa có những chiến lược phát triển dài hạn trong lĩnh vực công nghiệp này”.
Các đại biểu trong nước và quốc tế tham gia Hội thảo “Mô hình phát triển tỉnh Lâm Đồng: Tiềm năng và bứt phá”
Nhóm tác giả của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh gồm các PGS.TS: Nguyễn Mạnh Hùng, Bùi Văn Huyền, Đinh Thị Nga và Trần Kim Chung kiến nghị các cơ quan Trung ương, ban hành các cơ chế đặc thù cho tỉnh Lâm Đồng, trong đó có cơ chế chính sách cho năng lượng tái tạo và cơ chế chính sách cho khai thác và chế biến bô xit...
Minh Đạo
