Điện đàm Mỹ-Nga: Mở ra hy vọng giảm căng thẳng tại Trung Đông

Thúc đẩy nỗ lực ngoại giao

 Cuộc điện đàm hôm 9-3 do phía Mỹ đề xuất là cuộc điện đàm đầu tiên của Tổng thống Donald Trump và Tổng thống Vladimir Putin trong năm 2026. Cuộc điện đàm gần nhất giữa hai bên diễn ra vào tháng 12-2025. Tại cuộc họp báo ở Doral, bang Florida (Mỹ), khi nhận định về cuộc điện đàm với nhà lãnh đạo Nga, ông Trump bày tỏ tin tưởng rằng Nga sẵn sàng đóng góp một cách xây dựng vào việc giải quyết tình hình ở Trung Đông. Hãng tin Axios của Mỹ nhấn mạnh tầm quan trọng của cuộc điện đàm giữa hai tổng thống, bởi lẽ đây cuộc trao đổi đầu tiên giữa lãnh đạo Mỹ và Nga kể từ khi xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran nổ ra, trong khi Nga là đồng minh chủ chốt của Tehran.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin điện đàm về tình hình Trung Đông và một số vấn đề quốc tế cùng quan tâm. Ảnh: RIA Novosti

Ông Yuri Ushakov, Trợ lý Tổng thống Nga, lưu ý rằng cuộc điện đàm diễn ra chuyên nghiệp, thẳng thắn và mang tính xây dựng. Hai bên tập trung vào cuộc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran, các cuộc đàm phán về giải quyết vấn đề Ukraine, cũng như tình hình ở Venezuela. Hai nhà lãnh đạo đã có cuộc trao đổi quan điểm thực chất về những diễn biến ở Trung Đông. Tổng thống Nga nêu ra một số đề xuất nhằm đạt được một giải pháp chính trị và ngoại giao nhanh chóng cho cuộc xung đột ở Trung Đông. Những đề xuất này được xây dựng dựa trên những cuộc điện đàm gần đây của ông Putin với lãnh đạo các quốc gia vùng Vịnh, với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian và các nhà lãnh đạo của một số quốc gia khác. Về phần mình, Tổng thống Trump đã chia sẻ đánh giá của ông về những diễn biến trong chiến dịch quân sự do Mỹ và Israel tiến hành.

Ngay sau cuộc điện đàm với ông chủ Nhà Trắng, ngày 10-3, Tổng thống Putin đã có cuộc điện đàm thứ hai với Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian. “Tổng thống Nga đã tái khẳng định lập trường kiên định của mình về việc nhanh chóng giảm leo thang xung đột và giải quyết tình hình thông qua các biện pháp chính trị”, thông cáo báo chí của Điện Kremlin cho biết. Đáng chú ý, cuộc điện đàm lần hai chỉ diễn ra vài ngày sau khi hai bên điện đàm vào ngày 6-3. Trước đó, Tổng thống Nga đã tiến hành một loạt các cuộc điện đàm với lãnh đạo các quốc gia vùng Vịnh, bao gồm Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Saudi Arabia, Qatar và Bahrain.

Trong tuyên bố mới nhất về lập trường của Nga liên quan đến xung đột ở Trung Đông, ông Dmitry Peskov, Thư ký báo chí của Tổng thống Nga khẳng định, Moscow sẵn sàng hỗ trợ hết khả năng của mình và sẽ rất vui lòng làm điều đó. Theo ông Peskov, Tổng thống Putin đã đề xuất nhiều phương án hòa giải để giúp giảm căng thẳng. Nhiều đề xuất trong số đó vẫn đang được xem xét. “Nhưng điều này đòi hỏi sự hiểu biết và đồng thuận rộng rãi. Chúng ta cần kiên nhẫn một chút”, ông Peskov nhấn mạnh.

Khả năng hạ nhiệt tình hình

 Những tín hiệu tích cực từ cuộc điện đàm cấp cao Mỹ-Nga được đánh giá là có thể không chỉ mở ra khả năng giảm leo thang căng thẳng ở Trung Đông, mà còn góp phần hạ nhiệt thị trường năng lượng.

Trong cuộc phỏng vấn với hãng tin Lenta, ông Vladimir Dzhabarov, Phó chủ tịch thứ nhất Ủy ban Đối ngoại của Hội đồng Liên bang Nga, cho rằng cuộc điện đàm giữa ông Putin và ông Trump không chỉ có lợi với hai bên mà còn đối với toàn thế giới.

Theo hãng tin Izvestia, nhà nghiên cứu phương Đông Leonid Tsukanov cho rằng cuộc điện đàm giữa các nhà lãnh đạo Nga, Mỹ có thể giúp giảm căng thẳng ở Trung Đông. Ông lưu ý rằng, Nga trước đây đã đề xuất các sáng kiến nhằm giảm leo thang tình hình trong khu vực, bao gồm cả trong bối cảnh khủng hoảng liên quan đến chương trình hạt nhân của Iran.

Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Mỹ Donald Trump tại căn cứ quân sự Elmendorf-Richardson, thành phố Anchorage, bang Alaska (Mỹ) ngày 15-8-2025. Ảnh: RIA Novosti

Về phần mình, ông Yegor Toropov, chuyên gia nghiên cứu về Mỹ và nhà phân tích tại Trường Kinh tế cao cấp của Nga, đánh giá, cuộc trao đổi giữa hai Tổng thống có thể cho thấy Washington sẵn sàng tìm kiếm giải pháp ngoại giao cho cuộc xung đột ở Trung Đông. Ông Toropov cho rằng, chính việc các nhà lãnh đạo liên lạc với nhau trong bối cảnh chiến dịch quân sự đang diễn ra cho thấy Washington sẵn sàng xem xét khả năng chấm dứt bế tắc trong những tuần tới thông qua các biện pháp chính trị. Những bước đi đối ngoại tương đối nhanh chóng và mang tính biểu tượng có thể được chính quyền Mỹ sử dụng như một cách để củng cố vị thế của Đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11-2026.

Trong bối cảnh giá dầu tăng cao liên quan đến xung đột ở Trung Đông, Tổng thống Putin và Tổng thống Trump cũng đề cập đến tình hình ở Venezuela. Theo chuyên gia về Mỹ Latin Timur Almukov, Mỹ kiểm soát việc xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela, vì vậy ông Trump hoàn toàn có thể thông báo cho phía Nga về năng lực sản xuất thực tế của Caracas và triển vọng tăng nguồn cung cho thị trường toàn cầu. Đồng thời, Washington đang thảo luận về khả năng nới lỏng một phần các lệnh trừng phạt đối với dầu mỏ của Nga. Theo Reuters, động thái này đang được xem xét do giá năng lượng toàn cầu tăng mạnh. Các biện pháp đang được thảo luận có thể bao gồm cả việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt trên diện rộng và các biện pháp có mục tiêu cụ thể, chẳng hạn như cho phép một số quốc gia mua dầu của Nga mà không bị hạn chế hoặc phải chịu thêm thuế.

Ông Ivan Loshkarev, Phó giáo sư Khoa Lý luận chính trị tại Đại học Quốc gia Quan hệ Quốc tế Moscow (MGIMO), cho rằng chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đang dần vượt khỏi tầm kiểm soát với bằng chứng là những biến động mạnh trên thị trường năng lượng toàn cầu. Trong hoàn cảnh này, theo ông, Nga vẫn là một trong số ít các quốc gia có khả năng đóng vai trò trung gian hòa giải và tạo điều kiện thuận lợi cho việc khởi động tiến trình đàm phán nhằm hạ nhiệt căng thẳng./.