Quy định mới của thị trường
Sáng 24/3, thông tin đến phóng viên Báo Công Thương, Thương vụ Việt Nam tại Thuỵ Điển, kiêm nhiệm Đan Mạch, Na Uy, Iceland và Latvia cho biết, theo tin từ Thụy Điển, các quy định mới của châu Âu đang làm thay đổi đáng kể thị trường nguyên liệu tự nhiên dùng trong mỹ phẩm. Nếu trước đây các thành phần có nguồn gốc tự nhiên thường được xem là lợi thế lớn trong xu hướng làm đẹp sạch, thì hiện nay chỉ yếu tố “tự nhiên” không còn đủ để bảo đảm khả năng tiếp cận thị trường. Các nhà xuất khẩu phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về an toàn, đồng thời phải chứng minh cụ thể cho các tuyên bố liên quan đến tính tự nhiên, bền vững và chất lượng sản phẩm.
Thuỵ Điển có nhiều quy định mới về nhập khẩu nguyên liệu tự nhiên cho mỹ phẩm (Ảnh: Vinasamex)
Trong nhiều năm, các nguyên liệu như bơ hạt mỡ (shea butter), lô hội, tinh dầu và chiết xuất thực vật là nền tảng của phân khúc mỹ phẩm thiên nhiên tại châu Âu. Tuy nhiên, khung pháp lý của EU đang dịch chuyển theo hướng siết chặt hơn đối với cả nguyên liệu tự nhiên lẫn tổng hợp. Theo Quy định mỹ phẩm của EU, mọi thành phần sử dụng trong mỹ phẩm đều phải được chứng minh là an toàn. Điểm mới là khái niệm an toàn hiện được mở rộng hơn, đi kèm các giới hạn và biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn đối với các chất bị coi là nguy hại hoặc mới được phân loại là có hại cho sức khỏe con người, kể cả khi các chất này có nguồn gốc tự nhiên.
Trong số các thay đổi đáng chú ý có các giới hạn mới đối với một số thành phần tự nhiên xuất hiện trong tinh dầu và chiết xuất thực vật, như coumarin, methyl eugenol và estragole. Cùng với đó, các quy định mới về chất gây dị ứng trong hương liệu và tiến trình xây dựng Chỉ thị Green Claims sẽ tiếp tục kiểm soát chặt hơn cách doanh nghiệp quảng bá các tuyên bố môi trường và tính bền vững. Xu hướng chung là tăng yêu cầu về an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ chuỗi cung ứng mỹ phẩm.
Châu Âu hiện vẫn là một trong những thị trường mỹ phẩm quan trọng nhất thế giới, chiếm khoảng một phần tư thị phần toàn cầu. Vì vậy, việc tuân thủ quy định của EU vẫn là điều kiện then chốt để tiếp cận các nhà mua hàng có ảnh hưởng lớn nhất trong ngành. Tuy nhiên, với các nhà xuất khẩu từ châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh, các thay đổi này cũng đồng nghĩa với việc phải đầu tư nhiều hơn cho hồ sơ kỹ thuật, kiểm soát chất lượng và dữ liệu chứng minh.
Một điểm đáng chú ý là EU đang xem xét nhiều nguyên liệu tự nhiên dưới góc độ các chất phức hợp, điển hình như tinh dầu và chiết xuất thực vật. Trường hợp dầu tràm trà cho thấy ngay cả những nguyên liệu đã được sử dụng rộng rãi trên thị trường quốc tế cũng vẫn có thể bị rà soát lại về giới hạn nồng độ, thành phần cấu thành và độ an toàn. Điều này cho thấy các cơ quan quản lý châu Âu đang đánh giá kỹ hơn về tính nhất quán thành phần, dữ liệu an toàn và khả năng truy xuất nguồn gốc của các nguyên liệu tự nhiên, thay vì chỉ dựa vào lịch sử sử dụng lâu năm.
Trong thời gian tới, nhiều nguyên liệu tự nhiên khác, đặc biệt là tinh dầu và chiết xuất thực vật, có khả năng tiếp tục được xem xét nếu dữ liệu về thành phần và an toàn chưa đầy đủ. Khi EU cập nhật các danh mục an toàn trên cơ sở bằng chứng khoa học mới, nồng độ cho phép của một số chất có thể bị hạ thấp, thậm chí bị cấm hoàn toàn. Điều này buộc các nhà xuất khẩu phải theo dõi sát diễn biến pháp lý, hiểu rõ thành phần chi tiết của nguyên liệu mình cung cấp và phối hợp sớm với nhà mua hàng để điều chỉnh tiêu chuẩn kỹ thuật cũng như hồ sơ liên quan trước khi quy định mới có hiệu lực.
Bên cạnh yêu cầu về an toàn, châu Âu cũng nâng tiêu chuẩn đối với các tuyên bố bền vững. Theo định hướng của Chiến lược hóa chất vì phát triển bền vững, các cơ quan quản lý đang rà soát kỹ hơn các chất tự nhiên phức hợp để nhận diện nguy cơ dị ứng hoặc tạp chất. Muốn duy trì chỗ đứng trên thị trường châu Âu, các nguyên liệu quen thuộc cũng sẽ phải có dữ liệu phân tích rõ ràng hơn, tính nhất quán cao hơn về thành phần và hồ sơ truy xuất nguồn gốc đầy đủ hơn. Đồng thời, các quy định mới về phát triển bền vững và chống mất rừng cũng khiến nhà mua hàng yêu cầu chặt chẽ hơn về bằng chứng cho thấy nguyên liệu không liên quan đến khai thác trái phép, phá rừng hoặc điều kiện lao động kém.
Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Bắc Âu cần lưu ý gì?
Thương vụ Việt Nam tại Thuỵ Điển cho rằng, đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu nguyên liệu tự nhiên hoặc bán thành phẩm phục vụ ngành mỹ phẩm sang Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Iceland và các thị trường Bắc Âu nói chung, xu hướng này đặt ra yêu cầu cao hơn không chỉ ở chất lượng nguyên liệu mà còn ở năng lực chứng minh.
Thị trường Bắc Âu vốn có xu hướng tiêu dùng coi trọng tính minh bạch, an toàn sản phẩm, yếu tố môi trường và trách nhiệm xã hội. Vì vậy, các thay đổi ở cấp độ EU thường được các nhà nhập khẩu và nhà sản xuất tại khu vực này áp dụng rất nhanh, thậm chí với yêu cầu kiểm soát nội bộ còn chặt hơn mức tối thiểu.
“Với doanh nghiệp Việt Nam, điều này có nghĩa là nếu xuất khẩu các nguyên liệu như tinh dầu, chiết xuất thảo mộc, bơ thực vật tự nhiên hoặc các thành phần có nguồn gốc sinh học, doanh nghiệp không thể chỉ dừng ở việc giới thiệu nguyên liệu là tự nhiên, truyền thống hay có lịch sử sử dụng lâu đời. Thay vào đó, cần chuẩn bị hồ sơ kỹ thuật sâu hơn, bao gồm dữ liệu thành phần, chỉ tiêu phân tích, mức độ ổn định giữa các lô hàng, nguy cơ tạp chất, dị ứng, cũng như khả năng truy xuất rõ ràng từ vùng nguyên liệu đến khâu chế biến”, Thương vụ Việt Nam tại Thuỵ Điển nhấn mạnh.
Ngoài ra, các doanh nghiệp Việt Nam cũng cần lưu ý rằng những tuyên bố như “tự nhiên”, “xanh”, “bền vững”, “không gây hại”, hay “thân thiện môi trường” sẽ ngày càng phải được chứng minh bằng tài liệu cụ thể. Nếu không có đủ bằng chứng, những tuyên bố này có thể bị phía mua hàng yêu cầu điều chỉnh, hoặc trở thành rào cản trong quá trình tiếp cận khách hàng tại Bắc Âu, nơi mức độ nhạy cảm với thông tin môi trường và minh bạch chuỗi cung ứng rất cao.
Một thách thức khác là sự khác biệt giữa nguyên liệu tự nhiên truyền thống và nguyên liệu được phát triển theo công nghệ chiết xuất hiện đại. Những nguyên liệu mới thường có hồ sơ an toàn và hiệu quả chi tiết hơn, trong khi nhiều nguyên liệu truyền thống lại chủ yếu dựa vào kinh nghiệm sử dụng. Trong bối cảnh cơ quan quản lý châu Âu yêu cầu bằng chứng mạnh hơn, doanh nghiệp Việt Nam cung cấp nguyên liệu truyền thống sẽ cần đầu tư thêm cho kiểm nghiệm, chuẩn hóa và xây dựng hồ sơ khoa học nếu muốn duy trì năng lực cạnh tranh.
Về lâu dài, đây cũng là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng. Những doanh nghiệp có khả năng cung cấp nguyên liệu ổn định, minh bạch, có dữ liệu kỹ thuật tốt và đáp ứng được yêu cầu bền vững sẽ có lợi thế lớn hơn khi làm việc với các nhà nhập khẩu và nhà sản xuất mỹ phẩm tại Bắc Âu. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá hoặc câu chuyện nguồn gốc tự nhiên, doanh nghiệp cần chuyển sang cạnh tranh bằng chất lượng dữ liệu, độ tin cậy của hồ sơ và khả năng đồng hành lâu dài với khách hàng trong tuân thủ quy định.
Có thể thấy, các quy định mới của châu Âu đang nâng chuẩn đối với toàn bộ thị trường nguyên liệu tự nhiên cho mỹ phẩm. Đối với doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sang Bắc Âu, việc thích ứng sớm với các yêu cầu mới về an toàn, minh bạch, truy xuất và chứng minh tính bền vững sẽ là điều kiện quan trọng để duy trì và mở rộng hiện diện tại thị trường này.
