Thị trường Anh rộng mở nhưng tiêu chuẩn ngày càng khắt khe
Phát biểu tại Hội thảo cơ hội và thách thức phát triển thị trường Vương quốc Anh do Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) tổ chức chiều ngày 11/5, ông Lê Đình Bá - Tham tán, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh cho biết, thị trường Anh đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc mạnh về chuỗi cung ứng, chính sách thương mại và tiêu chuẩn nhập khẩu. Đây là cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu, song cũng kéo theo yêu cầu cao hơn về năng lực cạnh tranh và tính tuân thủ nghiêm ngặt.
Ông Lê Đình Bá, Tham tán, Trưởng đại diện Thương vụ Việt Nam tại Vương quốc Anh phát biểu về cơ hội và thách thức của doanh nghiệp Việt tại thị trường Anh quốc trong cuộc hội thảo.
Theo ông Lê Đình Bá, các hiệp định như Hiệp định thương mại tự do (FTA) Việt Nam - Vương quốc Anh và Bắc Ailen (UKVFTA) và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) đã mở ra dư địa rất lớn cho hàng hóa Việt Nam. Chỉ tính từ quý IV/2024 đến hết quý III/2025, tổng kim ngạch thương mại giữa Việt Nam và Vương quốc Anh đã đạt khoảng 10,4 tỷ bảng Anh. Trong đó, Anh xuất khẩu sang Việt Nam đạt gần 1,7 tỷ bảng, tăng trưởng 24,8%.
Riêng trong năm 2025, tổng nhập khẩu hàng hóa và dịch vụ của Anh lên tới khoảng 945,1 tỷ bảng, cho thấy thương mại song phương đang được củng cố tích cực. “Dư địa thị trường còn rất lớn, tuy nhiên, dư địa không tự chuyển thành đơn hàng. Doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy ‘bán được hàng’ sang tư duy ‘xây dựng được thị trường’”, ông Lê Đình Bá nhấn mạnh.
Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Anh cho rằng, đây là thị trường có sức mua cao, dân số gần 70 triệu người và GDP ước đạt khoảng 4.260 tỷ USD. Đáng chú ý, tỷ trọng bán lẻ trực tuyến tại Anh chiếm khoảng 27,5% tổng doanh số bán lẻ, tạo dư địa lớn cho các mặt hàng tiêu dùng, thực phẩm đóng gói, sản phẩm lifestyle hay hàng mang bản sắc địa phương của Việt Nam.
Tuy nhiên, cùng với tăng trưởng thương mại là các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về truy xuất nguồn gốc, quy tắc xuất xứ, phát triển bền vững và tiêu chuẩn kỹ thuật. Theo ông Bá, khi thuế quan giảm xuống nhờ các FTA, hàng rào phi thuế quan lại được dựng lên nhiều hơn. Với nhóm thực phẩm, nông sản và sản phẩm có nguồn gốc sinh học, doanh nghiệp phải đặc biệt lưu ý các yêu cầu về SPS, kiểm dịch thực vật, dư lượng hóa chất và hệ thống kiểm soát biên giới mới của Anh.
Ngoài ra, các quy định về EPR (trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất) cũng đang tác động trực tiếp đến doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam. Bao bì khó tái chế sẽ khiến chi phí tăng lên, trong khi các nhà nhập khẩu Anh ngày càng yêu cầu minh bạch dữ liệu liên quan đến môi trường, carbon, lao động và nguồn nguyên liệu. “Doanh nghiệp Việt Nam không thể chỉ nói sản phẩm của mình là xanh, mà phải chứng minh được bằng hồ sơ và dữ liệu cụ thể”, ông Bá lưu ý.
Doanh nghiệp nên xây dựng “Bộ dữ liệu xuất khẩu” cho từng sản phẩm
Theo ông Lê Đình Bá, cơ hội tại Anh hiện trải rộng ở nhiều lĩnh vực như điện tử, linh kiện, dệt may, da giày, đồ gỗ, nội thất, nông sản, thực phẩm chế biến và thương mại điện tử. Tuy nhiên, lợi thế cạnh tranh không còn nằm chủ yếu ở giá rẻ mà chuyển sang khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, tốc độ giao hàng, minh bạch chuỗi cung ứng và phát triển bền vững.
Doanh nghiệp lắng nghe các khuyến nghị tại cuộc hội thảo để tìm thêm hướng đi đúng đắn cho doanh nghiệp trong bối cảnh mới.
Đối với ngành dệt may, da giày, xu hướng hiện nay là sản phẩm xanh, vật liệu tái chế, đơn hàng nhỏ giao nhanh và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG. Với đồ gỗ và nội thất, người tiêu dùng Anh đặc biệt quan tâm tới thiết kế, nguồn gỗ hợp pháp và tính bền vững.
Trong khi đó, nông sản và thực phẩm vẫn còn nhiều dư địa nhưng phải đi theo hướng chế biến sâu, đảm bảo an toàn thực phẩm, nhãn mác và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. “Điều quan trọng không chỉ là bán nhiều hơn mà phải bán đúng phân khúc, đúng tiêu chuẩn và đúng kênh phân phối”, ông Bá phát biểu.
Từ kinh nghiệm thực tế, đại diện Thương vụ Việt Nam tại Anh cho rằng, doanh nghiệp cần tiếp cận thị trường theo lộ trình, thay vì đầu tư dàn trải. “Nguyên tắc quan trọng là đi từng bước, kiểm chứng bằng dữ liệu thị trường và không đầu tư quá lớn khi chưa có sản phẩm chuẩn hoặc kênh phân phối phù hợp”, ông Bá khuyến nghị.
Theo đó, trong giai đoạn đầu từ 0-3 tháng, doanh nghiệp cần lựa chọn phân khúc, rà soát tiêu chuẩn sản phẩm và tính toán đầy đủ chi phí nhập khẩu. Từ 3-6 tháng tiếp theo, doanh nghiệp nên thử nghiệm đơn hàng nhỏ, tối ưu bao bì, nhãn mác và tìm kiếm nhà nhập khẩu hoặc nhà phân phối phù hợp.
Sau 6-12 tháng, nếu được phản hồi tích cực, doanh nghiệp mới nên mở rộng kênh online hoặc bán buôn, xây dựng dữ liệu khách hàng và chuẩn hóa hợp đồng. Sau hơn một năm, doanh nghiệp mới nên cân nhắc các bước đi dài hạn như lưu kho tại Anh, hợp tác logistics hoặc xây dựng hiện diện thương hiệu.
Ông Bá cũng lưu ý, doanh nghiệp Việt Nam cần thay đổi cách tiếp cận về chi phí xuất khẩu. Thay vì chỉ tính giá FOB tại cảng Việt Nam, doanh nghiệp phải tính toàn bộ chi phí “giá lên kệ” gồm các cước phí vận chuyển, bảo hiểm, kho bãi, đổi trả, kiểm nghiệm, marketing, bao bì và chiết khấu phân phối. “Nhà nhập khẩu Anh thường đặt câu hỏi rất cụ thể như doanh nghiệp có giao hàng ổn định không, có truy xuất nguồn gốc không, có xử lý khiếu nại không, có bảo hiểm trách nhiệm sản phẩm không. Sản phẩm rẻ tại cảng Việt Nam chưa chắc đã cạnh tranh tại kệ hàng ở Anh”, ông phát biểu.
Bên cạnh đó, ông Lê Đình Bá cho rằng, doanh nghiệp không nên "đi một mình" khi vào thị trường Anh. Việc tận dụng hệ sinh thái hỗ trợ từ thương vụ, hiệp hội ngành hàng, logistics, luật, kiểm nghiệm và các đơn vị tư vấn sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro trong giai đoạn đầu.
Một khuyến nghị thực tế được ông đưa ra là mỗi doanh nghiệp nên xây dựng “Bộ dữ liệu xuất khẩu” cho từng sản phẩm, bao gồm hồ sơ tiếng Anh, danh mục sản phẩm, chứng nhận, hồ sơ xuất xứ, hình ảnh, video, dữ liệu truy xuất nguồn gốc và hợp đồng mẫu để có thể phản hồi khách hàng nhanh chóng, chuyên nghiệp. Theo ông Lê Đình Bá, cơ hội lớn nhất của doanh nghiệp Việt Nam không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn mà là xuất khẩu tốt hơn, với các sản phẩm có tiêu chuẩn, xuất xứ, truy xuất nguồn gốc, thương hiệu và có khả năng phát triển dài hạn.
Vương quốc Anh là thị trường có quy mô nhập khẩu lớn, sức mua cao và hệ thống phân phối phát triển. Tuy nhiên, đây cũng là thị trường có yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững. Doanh nghiệp Việt muốn vào sâu cần chuyển từ tư duy “bán hàng” sang “xây dựng thị trường”, đi từng bước, chuẩn hóa sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.
