Định vị vành đai phát triển mới của Thủ đô
Các đại biểu cơ bản thống nhất với sự cần thiết đầu tư 2 dự án, đồng thời đánh giá đây không chỉ là những dự án giao thông mà còn là các công trình hạ tầng chiến lược có vai trò tổ chức lại không gian phát triển của Thủ đô và cả Vùng Thủ đô; tăng cường liên kết giữa Hà Nội với các địa phương và các đầu mối kinh tế, giao thông quan trọng.
Thảo luận tại hội trường về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội, đại biểu hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (đoàn TP Hà Nội) nhấn mạnh trách nhiệm bảo đảm nguồn vốn cho dự án.
Theo đại biểu, Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội xác định tổng mức đầu tư hơn 288.000 tỷ đồng, ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030 bố trí 59.700 tỷ đồng cho tuyến chính cao tốc, trong khi các địa phương có trách nhiệm bố trí vốn cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đường song hành. Đây là dự án có tính chất vùng, không phải công trình riêng của bất kỳ địa phương nào, vì vậy, các địa phương hưởng lợi phải có trách nhiệm tham gia đầu tư.
 |
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Ảnh: TRỌNG HẢI |
Bên cạnh đó, đại biểu hòa thượng Thích Bảo Nghiêm đề nghị làm rõ nguyên tắc phân định trách nhiệm nguồn vốn Trung ương và địa phương, căn cứ tính chất từng hạng mục, khả năng cân đối ngân sách và mức độ hưởng lợi. Đồng thời, phân kỳ đầu tư hợp lý, ưu tiên những đoạn có nhu cầu vận tải lớn, khả năng kết nối cao để sớm phát huy hiệu quả, tránh dàn trải nguồn lực.
Đại biểu hòa thượng Thích Bảo Nghiêm nhấn mạnh, quá trình hoàn thiện nghị quyết cần đặc biệt bảo đảm yêu cầu phát huy vai trò phân luồng và tổ chức không gian phát triển vùng, đầu tư đồng bộ hệ thống kết nối, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai và phân định hợp lý trách nhiệm nguồn vốn giữa Trung ương và địa phương. Vành đai 5 không nên chỉ được nhận định là tuyến đường chạy vòng quanh Hà Nội mà cần được định vị là một vành đai phát triển mới của Thủ đô và cả vùng Thủ đô.
 |
| Đại biểu Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI |
Đầu tư công nghệ, bảo đảm đồng bộ giao thông kết nối
Có cùng nhận định với đại biểu hòa thượng Thích Bảo Nghiêm, đại biểu Tạ Thị Yên (đoàn Điện Biên) cho rằng, cả 2 dự án phải được tiếp cận như những hành lang phát triển chứ không chỉ là những tuyến giao thông.
Do đó, đại biểu Tạ Thị Yên đề nghị, cần đầu tư đồng bộ hạ tầng, công nghệ và tổ chức khai thác; xác định rõ các điểm kết nối trọng yếu, trách nhiệm và tiến độ thực hiện. Nếu tuyến chính hoàn thành nhưng các điểm kết nối và thông quan vẫn nghẽn thì hành lang kinh tế vẫn chưa thực sự thông.
Về tiến độ, khả năng cân đối nguồn lực và hiệu quả vòng đời dự án, đại biểu Tạ Thị Yên cho rằng, đây không chỉ là câu chuyện huy động đủ vốn để xây dựng. Sau khi hoàn thành còn phát sinh chi phí vận hành, bảo trì. Vì vậy, ngay ở bước nghiên cứu khả thi cần hình thành phương án tài chính cho cả vòng đời dự án, gồm doanh thu, chi phí vận hành - bảo trì, nguồn bù đắp, các kịch bản khi vốn vay chậm thu xếp hoặc sản lượng vận tải thấp hơn dự báo.
 |
| Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP Hải Phòng). Ảnh: TRỌNG HẢI |
Từ góc độ địa phương, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn TP Hải Phòng) đề nghị phân định trách nhiệm nguồn vốn đối với tuyến nhánh đường sắt từ ga Nam Hải Phòng đến khu bến Nam Đồ Sơn và tuyến đường song hành Vành đai 5 đoạn qua TP Hải Phòng.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho biết, theo phương án hiện nay, Hải Phòng có trách nhiệm huy động nguồn lực đầu tư tuyến nhánh và ga Nam Đồ Sơn; đồng thời cần bố trí khoảng 17.755 tỷ đồng đầu tư tuyến đường song hành của Vành đai 5 trên địa bàn thành phố. Trong khi đó, TP Hải Phòng được Trung ương giao mục tiêu tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2026 - 2030 khoảng 13 - 14%. Muốn đạt được mục tiêu tăng trưởng cao như trên, thành phố phải tiếp tục tạo ra các không gian và động lực phát triển mới, phải đầu tư cho hạ tầng đô thị, công nghiệp, logistics, khoa học công nghệ và kết nối giao thông.
Vì vậy, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cho rằng, nếu Trung ương giao cho một địa phương mục tiêu tăng trưởng rất cao, đồng thời giao thực hiện nhiều nhiệm vụ hạ tầng quốc gia, trong khi dư địa tài khóa của địa phương giảm xuống, thì việc tiếp tục giao thêm trách nhiệm đầu tư ở các công trình trọng điểm quốc gia nên được cân nhắc trong tổng thể phân bổ nguồn lực quốc gia.
Nếu nguồn lực địa phương bị dồn quá lớn vào những cấu phần hạ tầng mang tính quốc gia, thành phố sẽ thiếu vốn cho chính những dự án tạo tăng trưởng mà Trung ương giao địa phương thực hiện. Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị, Quốc hội xem xét bố trí ngân sách Trung ương đầu tư tuyến nhánh đường sắt kết nối ga Nam Hải Phòng với khu bến Nam Đồ Sơn và tuyến đường song hành thuộc Dự án Vành đai 5 đoạn qua địa phận Hải Phòng, vừa phân định hợp lý trách nhiệm ngân sách đối với hạ tầng quốc gia, vừa tạo điều kiện để một cực tăng trưởng quan trọng có đủ nguồn lực thực hiện chính mục tiêu tăng trưởng mà đất nước giao phó.
