Hai chuyến thăm liên tiếp tới Thổ Nhĩ Kỳ của Thủ tướng Lebanon Nawaf Salam và Tổng thống Lebanon Joseph Aoun trong tháng 7 vừa qua cho thấy quan hệ hai nước đang bước vào giai đoạn điều chỉnh chiến lược quan trọng. Việc hai nhà lãnh đạo cấp cao nhất của Lebanon lần lượt hội đàm với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan cùng các quan chức cấp cao nước này chỉ trong vòng chưa đầy ba tuần phản ánh mong muốn của Beirut trong việc nâng tầm quan hệ với Ankara.
Trong chuyến thăm thành phố Istanbul của Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 10-7, Thủ tướng Salam nhấn mạnh sự cần thiết phải nâng cấp quan hệ hai nước lên “đối tác chiến lược”. Quan điểm này tiếp tục được Tổng thống Aoun khẳng định với truyền thông trước thềm chuyến thăm Ankara vào cuối tháng 7, khi ông nhấn mạnh vai trò ngày càng quan trọng của Thổ Nhĩ Kỳ trong cấu trúc khu vực và coi việc phối hợp với Ankara là một yêu cầu mang tính chiến lược. Tổng thống Aoun cho biết, Beirut “đặt nhiều kỳ vọng vào Ankara” trong việc thúc đẩy Israel rút quân khỏi miền Nam Lebanon và hỗ trợ triển khai thỏa thuận khung nhằm chấm dứt xung đột với Israel.
 |
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan (bên phải) chào đón Tổng thống Lebanon Joseph Aoun tại Phủ Tổng thống ở thủ đô Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 30-7-2026. Ảnh: Tân Hoa xã |
Sự điều chỉnh trong chính sách đối ngoại của Lebanon phản ánh những sức ép ngày càng lớn mà quốc gia này đang phải đối mặt. Cuộc khủng hoảng kinh tế kéo dài, nhu cầu tái thiết sau nhiều năm bất ổn cùng những thách thức an ninh tại miền Nam Lebanon khiến Beirut phải mở rộng quan hệ với các đối tác có khả năng cung cấp nguồn lực và hỗ trợ lâu dài. Trong bối cảnh đó, Thổ Nhĩ Kỳ nổi lên như một lựa chọn đáng chú ý nhờ vị thế ngày càng gia tăng tại Trung Đông, cùng khả năng kết hợp linh hoạt các giải pháp ngoại giao, kinh tế và an ninh.
Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu đã thể hiện mong muốn tăng cường hiện diện và mở rộng hợp tác với Lebanon. Trong nhiều năm, Ankara đã duy trì ảnh hưởng tại Lebanon nhờ các hoạt động hỗ trợ nhân đạo. Thông qua Cơ quan Hợp tác và Điều phối Thổ Nhĩ Kỳ (TIKA), Cơ quan Quản lý Thảm họa và Tình trạng khẩn cấp (AFAD) cùng Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Thổ Nhĩ Kỳ, Ankara đã triển khai nhiều chương trình viện trợ, góp phần hỗ trợ Lebanon ứng phó với những khó khăn kinh tế - xã hội kéo dài. Không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo, những hoạt động này còn giúp Thổ Nhĩ Kỳ củng cố hình ảnh một đối tác sẵn sàng đồng hành cùng Lebanon trong quá trình phục hồi và phát triển.
Trong tháng 6 vừa qua, Tổng thống Erdogan lần đầu công khai nhấn mạnh vai trò then chốt của Lebanon và Syria đối với lợi ích an ninh quốc gia của Thổ Nhĩ Kỳ. Tuyên bố này được đưa ra trong bối cảnh Israel gia tăng các hoạt động quân sự tại khu vực. Những động thái của Israel khiến Ankara lo ngại có thể làm thay đổi cán cân quyền lực tại Trung Đông, qua đó tác động tới các lợi ích chiến lược của Thổ Nhĩ Kỳ. Ankara đã xây dựng quan hệ chặt chẽ với chính quyền mới tại Syria, đồng thời mở rộng ảnh hưởng trên các lĩnh vực kinh tế và an ninh tại quốc gia này trong giai đoạn hậu Tổng thống Bashar al-Assad. Với sự đồng thuận từ Beirut, Ankara cũng hướng tới việc tham gia sâu hơn vào quá trình phục hồi kinh tế và củng cố năng lực an ninh của Lebanon.
Không chỉ thúc đẩy hợp tác song phương, Ankara còn tìm cách khẳng định vai trò trong việc xử lý các vấn đề khu vực. Trong chuyến thăm của Thủ tướng Lebanon Salam, Tổng thống Erdogan một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì quan hệ láng giềng ổn định giữa Beirut và Damascus vì lợi ích chung của khu vực. Đối với Thổ Nhĩ Kỳ và Syria, sự ổn định của Lebanon có ý nghĩa chiến lược. Vì vậy, Ankara đã đưa Lebanon vào cơ chế hợp tác an ninh khu vực do nước này thúc đẩy cùng với các quốc gia láng giềng của Syria như Jordan và Iraq. Trong những năm qua, binh sĩ Thổ Nhĩ Kỳ đã tham gia Lực lượng Lâm thời Liên hợp quốc tại Lebanon (UNIFIL). Trong bối cảnh nhiệm kỳ của lực lượng này dự kiến kết thúc vào tháng 12-2026, Ankara đang tìm kiếm vai trò lớn hơn trong các cơ chế an ninh mới tại miền Nam Lebanon. Với tư cách là thành viên chủ chốt của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), Thổ Nhĩ Kỳ đang thúc đẩy khả năng triển khai một lực lượng do liên minh quân sự này dẫn dắt nhằm thay thế UNIFIL, trong đó Ankara có thể giữ vai trò đáng kể.
Đáng chú ý, sự quan tâm của Lebanon đối với các sản phẩm quốc phòng của Thổ Nhĩ Kỳ trong khuôn khổ chuyến thăm của lãnh đạo nước này cho thấy Beirut đang tìm cách điều chỉnh chính sách an ninh theo hướng đa dạng hóa đối tác trong bối cảnh căng thẳng tại khu vực leo thang. Đối với Ankara, đây là cơ hội để củng cố vai trò tại Lebanon, mở rộng hợp tác quốc phòng, đồng thời tạo thêm động lực cho ngành công nghiệp quốc phòng - lĩnh vực được xem là một trong những thế mạnh của Thổ Nhĩ Kỳ trong những năm gần đây.
Cùng với an ninh, hợp tác kinh tế được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột quan trọng trong giai đoạn phát triển mới của quan hệ song phương. Một trong những nội dung đáng chú ý trong các cuộc hội đàm giữa lãnh đạo hai nước là khả năng Lebanon tham gia dự án đường sắt Hejaz thông qua các tuyến Tripoli (Lebanon)-Homs (Syria) và Beirut (Lebanon)-Damascus (Syria). Nếu trở thành một phần trong hành lang logistics quan trọng này, Lebanon không chỉ có thể tăng cường kết nối với khu vực, mà còn tạo thêm động lực cho quá trình phục hồi kinh tế và tái thiết cơ sở hạ tầng sau nhiều năm khủng hoảng.
Các chuyến thăm của lãnh đạo Lebanon tới Thổ Nhĩ Kỳ không chỉ đánh dấu giai đoạn hợp tác sâu rộng hơn giữa hai nước, mà còn cho thấy những tính toán chiến lược của Beirut và Ankara trước những biến động sâu sắc tại Trung Đông. Nếu tận dụng hiệu quả những cơ hội hợp tác hiện nay, Lebanon và Thổ Nhĩ Kỳ có thể đưa quan hệ song phương lên một tầm cao mới, đồng thời góp phần vào các nỗ lực duy trì hòa bình, ổn định và thúc đẩy hợp tác tại khu vực.
