Biểu tượng cho sự hòa giải
Hội đồng Bộ trưởng Pháp - Đức được tổ chức vào ngày 17-7, giờ địa phương, tại lâu đài Augustusburg gần Cologne, một địa điểm mang tính biểu tượng cho sự hòa giải Pháp - Đức. Lâu đài Augustusburg là nơi Tướng Charles de Gaulle (Pháp) và Thủ tướng Konrad Adenauer (Đức) gặp nhau vào tháng 9-1962 để đặt nền móng cho Hiệp ước Élysée được ký kết 4 tháng sau đó. Vào thời điểm đó, sự hòa giải giữa Pháp và Đức không hề dễ dàng. 64 năm sau, Tổng thống Macron và Thủ tướng Merz lại gặp nhau tại đây để xóa bỏ những nghi ngờ về tình bạn Pháp - Đức đang gặp trắc trở trong bối cảnh dự án Hệ thống tác chiến trên không tương lai (FCAS) gặp nhiều trở ngại.
Gần 2 nhiệm kỳ làm Tổng thống của ông Macron, quan hệ Pháp - Đức luôn được thúc đẩy và làm mới. Dưới thời cầm quyền của Thủ tướng Đức Angela Merkel, cặp bài trùng "Merkron" (Thủ tướng Merkel và Tổng thống Macron) đã ghi dấu ấn cho quan hệ hợp tác Pháp - Đức thông qua việc chung sức giải quyết các cuộc khủng hoảng như di cư, Anh rời khỏi EU (còn gọi là Brexit) hay cuộc chiến chống khủng bố...
Tổng thống Macron cũng duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Thủ tướng Đức Olaf Scholz - Thủ tướng tiền nhiệm của ông Merz, khi hai nhà lãnh đạo cùng chia sẻ mối quan tâm trước xung đột quân sự ở Ukraine, cùng có mục tiêu xây dựng Liên minh châu Âu (EU) có chủ quyền mạnh mẽ hơn, đoàn kết hơn và kiểm soát tốt hơn vận mệnh của mình.
 |
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Friedrich Merz trước cuộc họp ngày 13-7 vừa qua. Ảnh: Le Point |
Sau khi nhậm chức Thủ tướng vào tháng 5-2025, ông Merz và ông Macron đã tiến hành nhiều cuộc hội đàm nhằm khai thác mối quan hệ đối tác Pháp - Đức để phục vụ chủ quyền châu Âu, từ quốc phòng đến thương mại, từ năng lượng đến trí tuệ nhân tạo.
Tuy nhiên, bối cảnh địa chính trị ở khu vực và thế giới biến đổi sâu sắc đã tác động không nhỏ đến nội bộ ở mỗi nước. Tổng thống Macron phải đối mặt với các cuộc khủng hoảng chính trị và ngân sách ở trong nước, trong khi Thủ tướng Merz cố gắng vực dậy nền kinh tế đang suy thoái. Một trong những lĩnh vực để hai nhà lãnh đạo này có thể khẳng định mình là trên trường quốc tế, nơi trở nên vô cùng quan trọng không chỉ đối với Pháp và Đức, mà với cả EU.
Nỗ lực vượt qua bất đồng
Cuộc họp Hội đồng Bộ trưởng Pháp - Đức lần này diễn ra trong bối cảnh hai nước xuất hiện những bất đồng liên quan tới các dự án quốc phòng. Điển hình nhất là việc hai nước quyết định từ bỏ dự án FCAS, sau khi tập đoàn Airbus và tập đoàn Dassault Aviation không thể giải quyết được bất đồng.
Giống như dự án FCAS, dự án xe tăng chiến đấu chủ lực MGCS cũng bị một số người cho là suy yếu kể từ khi công ty Rheinmetall của Đức tham gia và những bất đồng về thiết kế của xe.
Một ví dụ khác về căng thẳng học thuyết là vấn đề phòng không: Đức tiếp tục ủng hộ sáng kiến Lá chắn Bầu trời châu Âu (ESSI) - một lá chắn phòng không châu Âu chủ yếu dựa trên các hệ thống tên lửa Patriot của Mỹ và hệ thống phòng thủ tên lửa đạn đạo Arrow-3 của Israel và Mỹ hợp tác phát triển.
Pháp từ chối tham gia dự án này vì cho rằng điều này củng cố sự phụ thuộc của châu Âu vào Washington và bỏ qua khả năng tự chủ của EU. Paris ủng hộ một cách tiếp cận mang tính châu Âu hơn nhằm thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp lục địa. Sự thất vọng của các nhà lãnh đạo chính trị Pháp khi Berlin mua máy bay chiến đấu F-35 của Mỹ và ủng hộ sáng kiến ESSI đã biến thành sự tức giận khi dự án FCAS bị từ bỏ.
Do đó, các vấn đề quốc phòng châu Âu sẽ là trọng tâm tại cuộc họp Hội đồng Bộ trưởng Pháp - Đức lần này. Các cuộc thảo luận dự kiến sẽ tập trung vào việc triển khai lực lượng đa quốc gia tại Ukraine, hợp tác về răn đe hạt nhân và hướng đi tiếp theo sau sự thất bại gần như hoàn toàn của dự án FCAS.
Các chủ đề khác nằm trong chương trình nghị sự của cuộc họp cấp bộ trưởng quan trọng là thúc đẩy đổi mới trong các công nghệ tương lai như trí tuệ nhân tạo, vi điện tử và năng lượng nhiệt hạch. Hai bên cũng kỳ vọng sẽ tạo được tiến triển về Hành lang Hydro phía Nam, vận chuyển hydro xanh - được sản xuất bằng năng lượng tái tạo - từ châu Phi đến châu Âu thông qua đường ống. Các chủ đề khác bao gồm phân bổ tần số vệ tinh, mở rộng EU, giảm bớt thủ tục hành chính ở châu Âu và chống lại các hành vi không công bằng trong thương mại ngoài châu Âu.
Theo tờ Süddeutsche Zeitung của Đức, cuộc họp giữa hai nhà lãnh đạo Macron và Merz được xem là rất quan trọng để xác định lộ trình duy trì quan hệ Pháp - Đức cũng như tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt các quốc gia EU trong thời gian tới. Kết quả tốt đẹp của cuộc họp cũng là lời "tạm biệt" ấm áp của ông Merz dành cho ông Macron trước khi nhà lãnh đạo Pháp kết thúc hai nhiệm kỳ tổng thống vào năm sau.
