Ngày 12-5 đánh dấu sự khởi đầu mới trong nền chính trị quốc gia Trung Âu khi chính phủ mới chính thức tuyên thệ nhậm chức, khép lại giai đoạn 16 năm cầm quyền liên tục của chính trị gia kỳ cựu Viktor Orban. Cùng với đó, một loạt đường hướng cải cách đã được công bố nhằm mục tiêu xây dựng một Hungary hoạt động hiệu quả và nhân văn. Chính phủ mới cũng cam kết sẽ tăng cường quan hệ của Hungary với các đồng minh phương Tây, đồng thời tiếp tục bảo vệ lợi ích quốc gia trong EU và Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). “Vị trí của Hungary là ở châu Âu, một cách tự nhiên, vững chắc và không thể nghi ngờ”, bà Anita Orban, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao vừa được bổ nhiệm của Hungary khẳng định.
 |
| Thủ tướng Peter Magyar phát biểu trước Quốc hội ngày 12-5 khi chính phủ mới của Hungary chính thức tuyên thệ nhậm chức. Ảnh: Reuters |
Trước đó 3 ngày, lá cờ EU đã được treo trở lại trên tòa nhà Quốc hội Hungary lần đầu tiên sau 12 năm, đúng vào ngày Thủ tướng Peter Magyar tuyên thệ nhậm chức. Theo The Guardian, hình ảnh lá cờ EU xuất hiện trở lại sau hơn một thập kỷ vắng bóng là biểu tượng mạnh mẽ, minh chứng cho nỗ lực hiện thực hóa lời hứa cải cách và khôi phục mối quan hệ với EU mà ông Magyar từng đưa ra. Cũng tại lễ nhậm chức, tân lãnh đạo 45 tuổi khẳng định người dân Hungary đã trao cho đảng của ông quyền chấm dứt hàng thập kỷ trì trệ, quyền mở ra một chương mới trong lịch sử Hungary. Không chỉ thay đổi chính phủ mà còn thay đổi cả hệ thống để bắt đầu lại từ đầu.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng, chặng đường phía trước sẽ không trải hoa hồng với ông Magyar. Thủ tướng cùng các quan chức trong chính phủ mới sẽ phải đối mặt với hàng loạt khó khăn cả trong nước lẫn đối ngoại. Trên phương diện đối nội, thách thức lớn nhất là tháo gỡ ảnh hưởng sâu rộng mà ông Orban để lại trong hệ thống chính trị. 16 năm cầm quyền, ông Orban đã xây dựng được mạng lưới quyền lực vững chắc thông qua hệ thống luật pháp, bộ máy hành chính và các cơ quan giám sát do những người thân cận nắm giữ. Dù liên minh cầm quyền mới có đủ đa số để thúc đẩy cải cách, song quá trình thay đổi sẽ không hề dễ dàng.
Bên cạnh đó, tình hình kinh tế cũng tạo áp lực rất lớn đối với chính phủ. Theo Euronews, Hungary đang đối mặt với hàng loạt thách thức từ tăng trưởng trì trệ, thâm hụt ngân sách cao, năng suất thấp, đầu tư công giảm đến khả năng cạnh tranh suy yếu. Bởi vậy, một trong những mục tiêu kinh tế quan trọng nhất của chính phủ mới là khôi phục niềm tin của EU để mở khóa khoảng 17 tỷ euro quỹ hỗ trợ đang bị đóng băng. Các gói tài chính này, ước tính tương đương khoảng 8% GDP của Hungary, nếu được khơi thông có thể giúp tăng trưởng kinh tế thêm 1-1,5 điểm phần trăm và giải quyết những vấn đề cấp bách trong nước. Mới đây, Thủ tướng Peter Magyar đã công bố kế hoạch cải cách gồm 4 trụ cột, tập trung vào chống tham nhũng, tăng cường độc lập tư pháp và bảo đảm tự do báo chí, học thuật. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng, để được giải ngân, Budapest phải xây dựng một kế hoạch chi tiêu hoàn toàn mới đáp ứng các điều kiện nhận hỗ trợ từ EU, tập trung vào chuyển đổi xanh, thúc đẩy số hóa và nâng cao khả năng ứng phó với khủng hoảng kinh tế.
Trong chính sách đối ngoại, chính phủ mới được dự báo sẽ tìm cách đưa Budapest xích lại gần EU và NATO, nhưng đồng thời vẫn duy trì những lợi ích chiến lược với Nga. Các chuyên gia đánh giá đây là một bài toán cân bằng rất nhạy cảm. Nhiều năm qua, Hungary đã được hưởng lợi từ các hợp đồng khí đốt và dầu mỏ giá rẻ từ Nga. Năm 2025, dầu thô của Nga chiếm 93% lượng dầu nhập khẩu của quốc gia Trung Âu. Bên cạnh đó, dự án nhà máy điện hạt nhân Paks-2, với tập đoàn Rosatom của Nga là nhà thầu chính, được xem là biểu tượng cho "chủ quyền năng lượng" của Hungary, nhằm củng cố quyền tự chủ của đất nước trong EU. Bởi vậy, dù có động thái phản đối Nga liên quan tới xung đột tại Ukraine nhưng trong tuyên bố mới nhất đưa ra ngày 14-5, Thủ tướng Peter Magyar vẫn có ý định tiếp tục nhập khẩu khí đốt và dầu mỏ từ Moscow, bất chấp kế hoạch chấm dứt phụ thuộc vào năng lượng Nga trước năm 2027 của EU.
Dưới thời Thủ tướng Viktor Orban, chính sách đối đầu với Brussels cùng lập trường mềm mỏng với Nga từng khiến Budapest nhiều lần rơi vào thế cô lập trong nội khối châu Âu. Và nay, khi đã lên nắm quyền, Thủ tướng Peter Magyar chắc chắn sẽ không muốn quốc gia này tiếp tục hiện diện như một “ngoại lệ” trong EU. Các chuyên gia cho rằng, chính quyền mới tại Budapest nhiều khả năng sẽ lựa chọn con đường mềm dẻo hơn, vừa cải cách để xích lại gần EU vừa duy trì những lợi ích chiến lược với Nga, qua đó tạo ra một quỹ đạo chính sách phức tạp trong giai đoạn hậu chính quyền Orban.
