Lai Châu là địa phương giàu tiềm năng khoáng sản của vùng Tây Bắc với hàng trăm điểm mỏ phân bố trên địa bàn. Trong bối cảnh nhu cầu vật liệu phục vụ các công trình hạ tầng ngày càng gia tăng, tỉnh đang đẩy mạnh đấu giá quyền khai thác khoáng sản như một giải pháp quan trọng nhằm tăng thu ngân sách, minh bạch hóa công tác quản lý tài nguyên và thu hút các nhà đầu tư có năng lực tham gia vào lĩnh vực khai khoáng.
Không chỉ tạo nguồn thu đáng kể cho ngân sách địa phương, việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản còn góp phần hạn chế thất thoát tài nguyên, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tự nhiên và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng bền vững.
Lai Châu đẩy mạnh đấu giá quyền khai thác khoáng sản như một giải pháp quan trọng nhằm tăng thu ngân sách.
Minh bạch tài nguyên, tạo nguồn thu cho ngân sách
Theo Quy hoạch tỉnh Lai Châu thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, toàn tỉnh có 244 điểm, khu vực khoáng sản được quy hoạch, trong đó có 227 mỏ thuộc thẩm quyền cấp phép của Chủ tịch UBND tỉnh. Nguồn khoáng sản khá đa dạng, từ đá làm vật liệu xây dựng thông thường, cát sỏi, sét gạch ngói cho đến các loại khoáng sản kim loại có giá trị kinh tế cao như vàng, chì, kẽm, đồng.
Thực hiện các quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản, những năm gần đây Lai Châu đã từng bước chuyển từ cơ chế cấp phép trực tiếp sang đấu giá quyền khai thác khoáng sản. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm lựa chọn được những doanh nghiệp có năng lực tài chính, kinh nghiệm và cam kết đầu tư lâu dài, đồng thời bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quản lý tài nguyên.
Theo báo cáo của Sở Công Thương tỉnh Lai Châu, hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 14 mỏ khai thác đá, 5 mỏ khai thác cát làm vật liệu xây dựng đang hoạt động ổn định. 6 tháng năm 2026, giá trị sản xuất ước đạt 60,1 tỷ đồng, tăng 35,4% so với cùng kỳ năm trước. Trong 6 tháng, ngành phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tham gia ý kiến, đấu giá quyền khai thác khoáng sản mỏ vàng Nậm Kha Á, xã Mù Cả; mỏ đá Nậm Nà, xã Nậm Hàng...
Trên địa bàn tỉnh Lai Châu hiện có 14 mỏ khai thác đá, 5 mỏ khai thác cát làm vật liệu xây dựng đang hoạt động ổn định.
Tính đến hết tháng 5/2026, tỉnh Lai Châu đã tổ chức đấu giá thành công 37 mỏ khoáng sản, gồm 1 mỏ vàng, 1 mỏ chì kẽm, 1 mỏ đá hoa, 2 mỏ sét, 16 mỏ đá vật liệu xây dựng thông thường, 15 mỏ cát và 1 mỏ đất san lấp. Kết quả này cho thấy quyết tâm của tỉnh trong việc đưa các nguồn tài nguyên vào khai thác một cách bài bản, có kiểm soát và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn cho địa phương. UBND tỉnh đã phê duyệt kế hoạch đấu giá thêm 73 mỏ khoáng sản. Trong số này có nhiều mỏ được đánh giá có tiềm năng lớn như mỏ vàng Nậm Cuổi tại xã Nậm Cuổi; mỏ đá phiến lợp Nậm Ban tại xã Pa Tần; cùng hàng chục mỏ đá xây dựng, cát sỏi và sét phân bố tại nhiều địa phương trong tỉnh.
Ông Bùi Văn Hiển, Trưởng Phòng Địa chất và Khoáng sản, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Lai Châu cho biết: “Hiện, ngành đang tích cực tham mưu các giải pháp nhằm đẩy nhanh tiến độ cấp phép, đặc biệt đối với các mỏ phục vụ các công trình trọng điểm của tỉnh, đồng thời rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính đối với các dự án khai thác thương mại".
Khai thác hiệu quả nguồn lực tài nguyên, khoáng sản
Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp sau khi trúng đấu giá đã đầu tư bài bản vào hoạt động khai thác, tạo việc làm cho lao động địa phương và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Ông Đỗ Văn Nghĩa, quản lý mỏ cát, Công ty Mai Hưng, xã Phong Thổ cho biết: "Doanh nghiệp luôn thực hiện khai thác theo đúng quy định pháp luật, tuân thủ các yêu cầu về bảo vệ môi trường và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế đối với Nhà nước, góp phần tăng nguồn thu cho ngân sách địa phương".
Các hoạt động giám sát, kiểm tra, khai thác khoáng sản trên địa bàn được tăng cường thường xuyên.
Theo kế hoạch, từ nay đến cuối năm 2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ hoàn thiện đề án đánh giá tiềm năng khoáng sản đối với 73 mỏ mới được phê duyệt đấu giá. Dự kiến tháng 7 sẽ hoàn thành phê duyệt đề án, từ tháng 8 đến tháng 9 tiến hành đánh giá thực địa và tháng 11 tổ chức các phiên đấu giá. Đồng thời, tham mưu UBND tỉnh ban hành quy định mới về quản lý địa chất và khoáng sản trên địa bàn nhằm rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục thăm dò, tạo điều kiện cho doanh nghiệp sớm triển khai dự án.
Sở Công Thương tiếp tục đẩy mạnh triển khai các chính sách phát triển công nghiệp của tỉnh nhằm thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp có lợi thế của tỉnh, trong đó tập trung ưu tiên phát triển công nghiệp điện, công nghiệp khai khoáng... Tăng cường hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp phát triển các dự án khai khoáng như đá dolomit khu vực Bản Lang, xã Khổng Lào; quặng chì kẽm Nậm Sa, xã Phong Thổ… nhằm gia tăng giá trị sản xuất ngành công nghiệp khai khoáng, góp phần cơ cấu lại ngành công nghiệp.
Các xã, phường tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khai thác khoáng sản trên địa bàn. Công tác tuần tra, kiểm soát được triển khai thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện và xử lý các trường hợp vi phạm.
Với việc đấu giá thành công 37 mỏ khoáng sản và chuẩn bị tổ chức đấu giá 73 mỏ trong năm 2026, Lai Châu đang đứng trước cơ hội lớn để biến tiềm năng khoáng sản thành nguồn lực thực sự phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Để mục tiêu tăng thu ngân sách từ tài nguyên khoáng sản trở thành động lực phát triển bền vững, địa phương cần tiếp tục tháo gỡ các nút thắt về thủ tục hành chính, đẩy nhanh tiến độ cấp phép, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động khai thác, bảo đảm hài hòa giữa lợi ích kinh tế với bảo vệ môi trường và đời sống người dân. Khi đó, nguồn tài nguyên từ lòng đất mới thực sự trở thành động lực tăng trưởng, góp phần đưa Lai Châu phát triển nhanh và bền vững trong những năm tới.
