Thanh Lân được ví như “đảo trong đảo”, nằm cách xa đảo Cô Tô lớn, điều kiện còn hạn chế. Nhưng khoảng cách địa lý ấy không phải là điều cản trở học sinh nơi đây bước ra cuộc chơi khoa học cả nước.
Ở Thanh Lân, những phên cá, mực phơi dọc bãi biển là hình ảnh thân thuộc trong đời sống của người dân. Sinh ra và lớn lên ở Cô Tô, chứng kiến cuộc sống của ngư dân, các em hiểu khá rõ những bất tiện của cách phơi hải sản truyền thống. Những mẻ mực, cá được phơi ngoài trời có thể bị bụi bám, côn trùng đậu và cũng có thể bị ảnh hưởng bởi những cơn mưa dông bất chợt. Ý tưởng chiếc lò sấy tận dụng nguồn năng lượng mặt trời ra đời từ suy nghĩ làm thế nào để giải quyết bất cập này.
 |
| Nhóm học sinh Thanh Lân và sản phẩm “Lò sấy hải sản”. |
Trong phòng học thực hành, từ những vật liệu gần gũi, dễ tìm, các em bắt tay vào nghiên cứu. Thùng carton cũ được tận dụng làm khung, vỏ lò. Bên trong, các em dán đề can màu đen để tăng khả năng hấp thụ bức xạ mặt trời. Khoảng giữa hai lớp vỏ được nhồi giấy báo và bông cũ để tạo lớp cách nhiệt. Phần mái được đậy bằng tấm mica trong suốt, vát nghiêng 45 độ. Ánh nắng đi qua lớp mica, nhiệt được giữ lại bên trong, tạo nên hiệu ứng nhà kính, cho phép tia nắng đi qua nhưng giữ chặt nhiệt lượng ở lại. Ở hai đầu buồng sấy, các khe thông gió được trổ khéo léo để tạo luồng khí đối lưu, đưa hơi ẩm từ hải sản ra ngoài.
Phiên bản đầu tiên của “Lò sấy hải sản” được đưa ra sân trường thử nghiệm dưới ánh nắng. Nhiệt độ bên trong lò đạt khoảng 40 độ C. Sau nhiều lần sửa chữa, phiên bản hoàn thiện được ghi lại trong nhật ký nghiên cứu với những kết quả cụ thể. Khi nhiệt độ môi trường ở mức 32 độ C, nhiệt độ trong buồng sấy duy trì từ 48 đến 50 độ C, ngay cả khi có mây lướt qua. Luồng khí nóng luân chuyển liên tục giúp mẫu hải sản khô ráo nhanh chóng, đồng thời được cách ly với khói bụi và côn trùng. Từ một ý tưởng xuất phát từ những phên phơi hải sản, sản phẩm đã trở thành một bài học thực hành về năng lượng, nhiệt, thông gió, vật liệu và bảo vệ môi trường.
Hành trình của nhóm học sinh Thanh Lân cho thấy giáo dục đang kéo gần khoảng cách địa lý. Từ lớp học giữa trùng khơi, những kỹ sư nhí đang học cách yêu quê hương bằng con mắt của khoa học, mang theo niềm tự hào về biển, đảo và tự tin bước ra những sân chơi lớn hơn.
