Theo phóng viên tại LHQ, dù hội nghị không đạt được đồng thuận về văn kiện cuối cùng, song nhiều đoàn đại biểu vẫn đánh giá sự dẫn dắt và điều hành của Chủ tịch Việt Nam là điểm sáng nổi bật của toàn bộ tiến trình, thể hiện rõ năng lực, uy tín và bản lĩnh của một Việt Nam ngày càng chủ động, trách nhiệm trong các công việc quan trọng của LHQ nói riêng và cộng đồng quốc tế nói chung. Trong phần phát biểu bế mạc, Chủ tịch Hội nghị, Đại sứ Việt Nam Đỗ Hùng Việt nhấn mạnh văn kiện dự thảo cuối cùng là “nỗ lực tốt nhất” nhằm phản ánh đầy đủ các quan điểm khác nhau về 3 trụ cột của Hiệp ước NPT gồm giải trừ quân bị hạt nhân, không phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình. Đại sứ cho biết đã đưa ra 4 phiên bản dự thảo, được sửa đổi và cập nhật liên tục theo đề nghị của các quốc gia thành viên, song thừa nhận hội nghị “không ở vị thế có thể đạt được đồng thuận” về phần nội dung thực chất. Trong bối cảnh quốc tế nhiều chia rẽ, phát biểu của Chủ tịch Việt Nam được đánh giá là điềm tĩnh, thẳng thắn nhưng giàu tinh thần xây dựng, phản ánh đúng tinh thần của một nhà điều hành đa phương có trách nhiệm.
 |
| Toàn cảnh phiên bế mạc Hội nghị Kiểm điểm Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân lần thứ 11. Ảnh do Phái đoàn Việt Nam tại Liên hợp quốc cung cấp |
Sau khi hội nghị kết thúc, hàng loạt đoàn đại biểu đã dành những lời lẽ trân trọng cho Việt Nam và Chủ tịch Hội nghị. Đại diện Áo khẳng định Việt Nam đã “lái con thuyền” hội nghị trong “những điều kiện rất khó khăn bằng kỹ năng tuyệt vời”, đồng thời nhấn mạnh sự minh bạch và cởi mở của Việt Nam đã tạo nên một tiến trình đối thoại thuận lợi. Đại diện ASEAN bày tỏ sự biết ơn chân thành đối với “sự lãnh đạo kiên định” và những nỗ lực “không mệt mỏi” trong việc thúc đẩy tham vấn bao trùm, xây dựng các phiên bản dự thảo và tìm kiếm điểm chung giữa các quan điểm khác biệt. Những đánh giá này không chỉ là sự ghi nhận dành riêng cho Chủ tịch Đỗ Hùng Việt, mà còn là sự khẳng định vai trò điều phối khéo léo, tinh tế và chuyên nghiệp của Việt Nam trong một diễn đàn đa phương phức tạp bậc nhất của LHQ.
Phía Phong trào không liên kết, nhóm các nước châu Phi, Arab, cũng như nhiều nước ở châu Á, Mỹ Latinh và châu Âu cũng đánh giá cao về “cách tiếp cận tham vấn, bao trùm”, sự công bằng, tính độc lập và sự kiên nhẫn của Chủ tịch Việt Nam. Đại diện Ai Cập nhấn mạnh sự tiếp cận rộng rãi, tinh thần xây dựng, tính khách quan và khả năng sáng tạo đáng chú ý trong xử lý những phức tạp trong tiến trình thảo luận của Chủ tịch Việt Nam là minh chứng cho “điều tốt đẹp nhất của ngoại giao đa phương”. Đại diện Kazakhstan, phát biểu thay mặt các nước Trung Á, cũng cảm ơn sâu sắc “sự lãnh đạo tận tụy, kiên nhẫn và không mệt mỏi” của Việt Nam, coi đây là yếu tố quan trọng giúp duy trì đối thoại trong một hội nghị nhiều bất đồng. Đại diện New Zealand gọi những nỗ lực của Chủ tịch Việt Nam là “Herculean” - hàm ý mang tính phi thường, vượt quá mức thông thường. Đại diện Thụy Sĩ, Thái Lan, Đức, Liên minh châu Âu (EU), Vatican và nhiều nước phương Tây cũng đánh giá cao sự kiên trì của Việt Nam trong việc bảo vệ không gian đối thoại, duy trì cân bằng giữa các bên và thúc đẩy minh bạch hơn trong tiến trình xem xét việc thực thi hiệp ước.
Không chỉ được bạn bè quốc tế đánh giá cao về năng lực điều hành, Việt Nam còn được nhìn nhận như một hình mẫu tích cực của ngoại giao đa phương hiện đại: Điềm tĩnh, cầu thị, linh hoạt nhưng nguyên tắc, sẵn sàng lắng nghe tất cả các bên, kể cả những quan điểm đối lập gay gắt. Chính cách điều hành này đã giúp hội nghị, dù không ra được văn kiện đồng thuận, vẫn tránh được sự đổ vỡ nghiêm trọng hơn và giữ được kênh đối thoại giữa các nước thành viên. Nhiều đại biểu cho rằng đây là thành công rất quan trọng trong bối cảnh môi trường an ninh quốc tế xấu đi, căng thẳng địa chính trị gia tăng, lòng tin chiến lược suy giảm và nguy cơ hạt nhân gia tăng.
Từ Hội nghị Kiểm điểm NPT lần thứ 11 có thể thấy rõ một thực tế: Vị thế, uy tín và hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế đang được nâng lên ngày càng rõ rệt ở các diễn đàn toàn cầu. Việt Nam không còn chỉ là một thành viên tích cực, mà đã trở thành một quốc gia có năng lực đảm nhiệm các trọng trách quốc tế đòi hỏi kỹ năng tổng hợp cao, sự nhạy cảm chính trị, khả năng dung hòa lợi ích và khả năng xây dựng đồng thuận. Việc được tín nhiệm bầu làm chủ tịch một hội nghị đa phương về giải trừ quân bị, an ninh và không phổ biến vũ khí hạt nhân là minh chứng thuyết phục cho sự tin cậy mà cộng đồng quốc tế dành cho Việt Nam.
Thành công lớn của Việt Nam lần này là đã tạo dựng được hình ảnh của một thành viên có trách nhiệm, một nhà trung gian đáng tin cậy và một tiếng nói thúc đẩy hòa bình, đối thoại, hợp tác và luật pháp quốc tế. Trong bối cảnh thế giới chia rẽ, những gì Việt Nam thể hiện tại Hội nghị kiểm điểm NPT cho thấy bản sắc đối ngoại nhất quán của Đảng và Nhà nước: Độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa và đóng góp tích cực vào các vấn đề chung của nhân loại. Đây cũng là cơ sở quan trọng để Việt Nam tiếp tục được giao phó những vai trò lớn hơn trong các cơ chế quốc tế thời gian tới. Nhìn tổng thể, Hội nghị Kiểm điểm NPT lần thứ 11 là một phép thử lớn đối với bản lĩnh điều hành của Việt Nam và Việt Nam đã vượt qua phép thử đó với dấu ấn đậm nét. Dù chưa thể hóa giải toàn bộ bất đồng do những khác biệt sâu sắc giữa các quốc gia thành viên, Việt Nam đã giữ cho tiến trình không rơi vào bế tắc, bảo vệ được tính nghiêm túc của hội nghị và được bạn bè quốc tế đánh giá rất cao. Thành quả này chính là sự ghi nhận đối với tầm vóc ngày càng lớn của nền đối ngoại Việt Nam.
TTXVN
