Tờ trình của Chính phủ cho biết, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa chủ trương, quan điểm của Đảng; kiện toàn hệ thống cơ quan điều tra; hoàn thiện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền điều tra; tháo gỡ các vướng mắc, bất cập trong thực tiễn.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp. Ảnh: quochoi.vn |
Luật này quy định về nguyên tắc tổ chức điều tra hình sự; tổ chức bộ máy, nhiệm vụ, quyền hạn của Cơ quan điều tra; nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; điều tra viên và các chức danh khác trong điều tra hình sự; quan hệ phân công, phối hợp và kiểm soát trong hoạt động điều tra hình sự; bảo đảm điều kiện cho hoạt động điều tra hình sự và trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.
Dự thảo luật gồm 8 chương, 52 điều (giảm 21 điều so với luật hiện hành); bổ sung 2 điều; giữ nguyên 7 điều và sửa đổi, bổ sung 43 điều.
Về sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan điều tra, dự thảo luật quy định về tổ chức cơ quan điều tra và giao Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng quy định về tổ chức bộ máy các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân. Khi không tổ chức cơ quan điều tra của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, bổ sung quy định về thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện kiểm sát nhân dân tối cao sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Công an; thẩm quyền của Cơ quan điều tra Viện Kiểm sát quân sự Trung ương sang Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng.
Cùng với đó, bổ sung thẩm quyền điều tra của các cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân đối với các tội phạm khác theo phân công của Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng để giải quyết các vụ án trên thực tế nhằm bảo đảm tính khách quan.
Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra và công an cấp xã; sửa đổi, bổ sung các quy định về điều tra viên; sửa đổi quy định về ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong hoạt động điều tra hình sự.
Chính phủ cho rằng, các nguồn lực để bảo đảm thực hiện các quy định của luật không lớn và không làm tăng tổ chức bộ máy, biên chế hưởng lương từ ngân sách Nhà nước.
Dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội cho ý kiến, thông qua tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI và có hiệu lực kể từ ngày 1-3-2027.
 |
| Quang cảnh phiên họp. Ảnh: quochoi.vn |
Nêu ý kiến báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý luật, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, về tổ chức Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và trong Quân đội nhân dân (Điều 4 và Điều 5): Thường trực Ủy ban đề nghị quy định cụ thể về tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và tổ chức bộ máy Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân ngay tại Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự để bảo đảm phù hợp với phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, quy định tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và khoản 2 Điều 5 của Luật Tổ chức Quốc hội, thống nhất, đồng bộ với quy định về tổ chức bộ máy của Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân.
Về tiêu chuẩn đối với các ngạch điều tra viên, cơ quan thẩm tra cho rằng, điều tra viên là chức danh tư pháp không những cần được đào tạo bài bản, có kinh nghiệm thực tiễn mà cần qua cơ chế kiểm tra, sàng lọc, đáp ứng tiêu chuẩn đầu vào trước khi trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được pháp luật quy định.
Do đó, Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đề nghị giữ lại quy định về tiêu chuẩn cụ thể đối với các ngạch điều tra viên và thi tuyển lần đầu khi bổ nhiệm vào ngạch điều tra viên.
