Thanh Hóa: Nhiều mô hình sản xuất tăng thu nhập cho đồng bào dân tộc

Nhiều mô hình sản xuất, kinh doanh phù hợp

Thanh Hóa là tỉnh có số đông đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) sinh sống tại các khu vực miền núi phía Tây, như: Thái, Mường, Mông... Nơi đây được thiên nhiên ưu đãi với cảnh quan đa dạng, khí hậu trong lành cùng kho tàng văn hóa truyền thống phong phú.

Phát huy tiềm năng thiên nhiên ban tặng, các xã miền núi ở tỉnh Thanh Hóa đã phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, giúp đồng bào DTTS nơi đây phát triển kinh tế theo hướng bền vững, phù hợp với điều kiện thực tế vùng cao. Theo đánh giá của Sở Dân tộc và Tôn giáo Thanh Hóa, tại các xã Nam Xuân, Phú Lệ, Thạch Quảng, Thanh Phong, Pù Nhi, Sơn Điện, Pù Luông,... nhiều mô hình du lịch cộng đồng đã phát huy hiệu quả kinh tế cho đồng bào DTTS. Tại xã Pù Luông (huyện Bá Thước cũ) là một trong những điểm sáng về phát triển du lịch cộng đồng, không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mà còn bảo tồn giá trị văn hóa bản địa của đồng bào DTTS.

Theo số liệu, xã Pù Luông hiện có 68 cơ sở lưu trú phục vụ du lịch; 52 cơ sở dịch vụ ăn uống; 10 cơ sở dịch vụ mua sắm, thể thao, vui chơi giải trí, chăm sóc sức khỏe. Để thúc đẩy du lịch phát triển, xã tăng cường phát triển các làng nghề truyền thống và ngành thương mại - dịch vụ gắn liền với hoạt động du lịch đã giúp nâng cao thu nhập cho người dân nơi đây với bình quân đầu người năm 2025 ước đạt 43 triệu đồng/người/năm.

Có thể thấy, sự chuyển mình của Pù Luông trong những năm qua là minh chứng rõ nét cho hướng đi đúng đắn trong việc kết hợp giữa phát triển kinh tế và gìn giữ bản sắc của đồng bào DTTS ở xứ Thanh. Đại diện lãnh đạo xã Pù Luông cho rằng: Việc phát triển các loại hình lưu trú, ẩm thực dựa trên cảnh quan thiên nhiên đã mở ra cơ hội việc làm cho hàng trăm lao động bản địa.

Cũng tại xã Pù Luông, nghề dệt thổ cẩm đã giúp cho đồng bào dân tộc Thái có thu nhập bình quân khoảng 55 triệu đồng/người/năm. Theo lãnh đạo xã Pù Luông, nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Thái có vai trò quan trọng đối với đời sống kinh tế, xã hội, văn hóa của xã. Quan trọng nhất là giải quyết việc làm cho lao động nông thôn, xóa đói, giảm nghèo và dần làm giàu. Từ đó ổn định và từng bước nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn. Nghề dệt thổ cẩm truyền thống không chỉ tạo ra nhiều việc làm, mà còn nâng cao đời sống cho người dân nơi đây. Nếu như ngày xưa những sản phẩm dệt thổ cẩm chỉ được tạo ra để phục vụ nhu cầu sinh hoạt hằng ngày của người dân bản địa, thì nay các sản phẩm này đã trở thành mặt hàng được nhiều du khách lựa chọn khi đến tham quan, trải nghiệm với người dân.

Mỗi một sản phẩm thủ công truyền thống đều có câu chuyện, gửi gắm trong đó những lời răn dạy, những kiến thức tích lũy từ đời sống của đồng bào... và bảo tồn nghề dệt truyền thống là bảo tồn cả kho tàng văn hóa dân gian quý giá của đồng bào dân tộc Thái nơi đây.

Khai thác lợi thế thiên nhiên ban tặng

Nhiều năm qua, đồng bào DTTS ở tỉnh Thanh Hóa không chỉ đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, mà người dân nơi đây còn khai thác lợi thế về thổ nhưỡng, đất đai phì nhiêu để trồng cây ăn quả và sản xuất lâm nghiệp.

Tại xã Tam Thanh, tỉnh Thanh Hóa có diện tích tự nhiên hơn 9.900ha. Trong đó, diện tích có rừng trên 9.300ha, rừng tự nhiên hơn 8.700ha, rừng trồng 552,33ha. Xã có 861 hộ với hơn 4.100 nhân khẩu của 3 dân tộc Thái, Mường, Kinh cùng sinh sống, trong đó dân tộc Thái chiếm khoảng 95%.

Để khai thác lợi thế thiên nhiên ban tặng, xã Tam Thanh xác định hướng đi chủ lực là sản xuất lâm nghiệp để nâng cao thu nhập và là hướng đi nhằm phát triển kinh tế lâu dài cho người dân nơi đây. Trên cơ sở đó, trong giai đoạn 2022-2025, xã Tam Thanh đã khai thác, tiêu thụ nan thanh đạt trên 7.100 tấn; khai thác luồng đạt trên 455.000 cây; tổng giá trị sản xuất lâm nghiệp hàng năm đạt khoảng 77 tỷ đồng. Kết quả trên không chỉ nâng cao thu nhập cho đồng bào DTTS trên địa bàn, mà còn giúp bảo vệ tài nguyên rừng bền vững.

Chính vì vậy, tại Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã Tam Thanh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030, xã tiếp tục tập trung cải tạo rừng nghèo kiệt, trồng mới các loại cây có giá trị kinh tế, chủ yếu là vầu và quế với diện tích hơn 149ha; duy trì độ che phủ rừng ở mức cao; đồng thời khuyến khích liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị nhằm nâng cao thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Không chỉ ở xã Tam Thanh, tại các xã Yên Thắng, Yên Khương cũng đã phát huy lợi thế từ thiên nhiên ban tặng đất đai phì nhiêu. Yên Thắng, Yên Khương đã triển khai mô hình trồng cây mai lấy lá để xuất khẩu, bước đầu cây mai lấy lá phát triển ổn định, mang lại thu nhập ổn định cho người dân bản địa.

Từ thực tiễn các mô hình phát triển du lịch cộng đồng, sản xuất nông - lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản theo hướng liên kết, có thể thấy việc khai thác tiềm năng, thế mạnh của vùng miền núi Thanh Hóa đang đi đúng hướng. Đây cũng là những nội dung trọng tâm trong quá trình triển khai các tiểu dự án, dự án thuộc Chương trình Mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi. Việc lồng ghép hiệu quả các nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia đang góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế vùng đồng bào DTTS và miền núi, rút ngắn khoảng cách phát triển giữa miền núi và miền xuôi, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện, bền vững.

Có thể khẳng định, từ du lịch cộng đồng gắn với bảo tồn văn hóa bản địa đến phát triển nông – lâm nghiệp theo hướng liên kết, bền vững, các mô hình sản xuất tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa đang mở ra hướng đi đúng đắn, phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương. Những kết quả đạt được không chỉ góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống vật chất, tinh thần cho người dân, mà còn tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế – xã hội lâu dài, thu hẹp dần khoảng cách giữa miền núi và miền xuôi. Đây chính là minh chứng sinh động cho hiệu quả của việc khai thác hợp lý tiềm năng, thế mạnh địa phương gắn với sự hỗ trợ kịp thời từ các chương trình, chính sách của Đảng và Nhà nước, hướng tới mục tiêu phát triển toàn diện và bền vững vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi Thanh Hóa.