Nhà nước chia sẻ để dự án PPP hiệu quả
Trân trọng cảm ơn các vị đại biểu Quốc hội đã tâm huyết chất vấn những vấn đề hết sức trọng yếu, quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã trả lời chất vấn làm rõ 3 nội dung: huy động nguồn lực xã hội thông qua đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP); huy động nguồn vốn ODA; giải ngân vốn đầu tư công.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng trả lời chất vấn làm rõ một số nội dung đại biểu nêu.
Về nội dung thứ nhất, Phó Thủ tướng cho biết, việc kêu gọi, huy động các doanh nghiệp tham gia các dự án PPP, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng, trong đó hạ tầng giao thông là hết sức quan trọng. Các nước phát triển trên thế giới đều đã thực hiện hình thức huy động nguồn lực doanh nghiệp cho phát triển kết cấu hạ tầng, đặc biệt là giao thông.
Thông thường, một dự án được triển khai theo 2 hình thức. Một là giao cho doanh nghiệp trực tiếp tham gia đầu tư xây dựng, sau đó thu phí hoàn vốn và hưởng khoản lợi nhuận nhất định. Hai là Nhà nước thực hiện đầu tư xây dựng, sau đó chuyển giao cho doanh nghiệp thu phí thông qua hình thức O&M.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Việt Nam hiện đã thực hiện cả hai phương thức này, đặc biệt Việt Nam đã có Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư (Luật PPP 2020) với nhiều chính sách khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư vào các dự án và chủ yếu thực hiện theo hình thức giao cho doanh nghiệp đầu tư xây dựng, sau đó thu phí hoàn vốn.
Trả lời câu hỏi: Một dự án PPP thường cho doanh nghiệp khai thác thu phí trong khoảng trên dưới 20 năm. Lý giải về ngưỡng thời gian này, Phó Thủ tướng nêu rõ: "Đây là ngưỡng mà doanh nghiệp có thể chịu được, bởi 100% các doanh nghiệp khi đầu tư PPP đều phải vay vốn ngân hàng. Mà vay vốn ngân hàng thì ngân hàng chỉ cho vay khoảng 10 đến 12 năm". Chính vì thế, các doanh nghiệp phải sử dụng nguồn vốn tự có của mình.
Trong quá trình thu phí, Nhà nước sẽ đảm bảo quyền lợi và có sự chia sẻ đối với doanh nghiệp. Theo Luật PPP hiện nay, Nhà nước có thể tham gia hỗ trợ nhà đầu tư khoảng 50% tổng mức đầu tư. Trong các trường hợp đặc biệt, tỷ lệ này có thể lên tới 70% như đại biểu Quốc hội đã nêu, nhưng phổ biến vẫn là 50%.
Vừa qua, Chính phủ đã trình Quốc hội ban hành Luật PPP, trong đó phần Nhà nước hỗ trợ được quyết định ở mức từ 50 đến 70%, tùy vị trí và hiệu quả của từng dự án. "Hiện nay, chúng ta đang triển khai tích cực; việc Nhà nước chia sẻ, tham gia vào thì hầu hết tất cả các dự án mới đều rất hiệu quả", Phó Thủ tướng khẳng định.
Thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí cao tốc Bắc - Nam
Đối với hình thức O&M, Phó Thủ tướng cho biết, Bộ Xây dựng cũng đang làm. Dự kiến thời gian tới sẽ thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí một số dự án, đặc biệt là một số đoạn tuyến trên đường cao tốc Bắc - Nam. Nội dung này đang được Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng triển khai.
Phó Thủ tướng tin tưởng, doanh nghiệp sẽ hưởng ứng hình thức này bởi không xuất hiện những rủi ro liên quan đến giải phóng mặt bằng, thi công hay biến động về giá. Trong quá trình vận hành, nếu doanh thu thấp thì Luật PPP đã có quy định. Nếu doanh thu thấp dưới mức 90%, từ 75 đến 90%, Nhà nước có thể xem xét hỗ trợ bằng ngân sách; trong những trường hợp đặc biệt, Nhà nước có thể mua lại. "Tất cả đã được quy định trong Luật PPP", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
Về vấn đề thứ hai liên quan đến huy động nguồn vốn ODA, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, hiện Việt Nam là quốc gia đã "tốt nghiệp" ODA, trong khi nhu cầu vốn rất lớn, không còn những nguồn vốn giá rẻ để huy động. Tất cả các dư địa về nợ công, trần nợ công, vay nước ngoài hay nợ vay Chính phủ đều đang rất thấp so với trần mà Quốc hội cho phép. Vì vậy, việc tiếp tục huy động các nguồn vốn ODA cùng với các nguồn vốn khác thúc đẩy phục vụ nhu cầu phát triển kinh tế là rất cần thiết.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng lưu ý phải tính toán rất kỹ về hiệu quả của ODA: "Chúng ta không còn là quốc gia được nhận các khoản ODA giá thấp nữa, cho nên phải tính toán đầy đủ chi phí, đặc biệt là phải tính toán đầy đủ, xem xét, rà soát các điều kiện liên quan đến thi công, lựa chọn nhà thầu, bảo đảm khoản vay phải đạt hiệu quả và an toàn”. Chính phủ đã có chỉ đạo về việc đánh giá hiệu quả kinh tế của các dự án. Theo đó, chỉ tập trung vay cho một số dự án đem lại hiệu quả kinh tế - xã hội, kể cả hiệu quả tài chính và chỉ tập trung vào một số dự án lớn, không dàn trải.
Về vấn đề thứ ba về giải ngân vốn đầu tư công, nội dung được nhiều đại biểu quan tâm, Phó Thủ tướng cho biết, Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt để hoàn thành giải ngân 100% vốn đầu tư công, qua đó đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng kinh tế. Đây là yếu tố rất quan trọng để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng: Nhà nước sẽ đảm bảo quyền lợi và có sự chia sẻ đối với doanh nghiệp. Theo Luật PPP hiện nay, Nhà nước có thể tham gia hỗ trợ nhà đầu tư khoảng 50% tổng mức đầu tư. Trong các trường hợp đặc biệt, tỷ lệ này có thể lên tới 70%.
