Xác định rõ các trường hợp thu hồi đất
Thảo luận tại hội trường, các đại biểu bày tỏ đồng tình, đánh giá cao tinh thần khẩn trương, trách nhiệm của Chính phủ và các cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc nghiên cứu, hoàn thiện hồ sơ định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024. Việc sửa đổi Luật Đất đai lần này là nhiệm vụ quan trọng nhằm khơi thông, phát huy hiệu quả nguồn lực đất đai, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn phát triển mới.
 |
Quang cảnh phiên họp Quốc hội. Ảnh: TRỌNG HẢI |
Liên quan đến vấn đề thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và bảo đảm ổn định đời sống, sinh kế của người có đất bị thu hồi, đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) đánh giá, dự thảo luật đã quy định cụ thể hơn các trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng. Việc xác định rõ các trường hợp thu hồi đất sẽ góp phần bảo đảm minh bạch, thống nhất, hạn chế cách hiểu và vận dụng khác nhau trong thực tiễn.
Tuy nhiên, cùng với việc xác định rõ các trường hợp thu hồi đất, đại biểu Nguyễn Đại Thắng nhấn mạnh cần đặc biệt quan tâm đến việc bảo đảm cuộc sống, sinh kế của người dân sau khi có đất bị thu hồi. Đây là nguyên tắc xuyên suốt trong thiết kế chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Dự thảo luật đã quy định thứ tự bồi thường về đất theo hướng ưu tiên đất có cùng mục đích sử dụng; trường hợp không có đất thì bồi thường bằng tiền, đồng thời cho phép bồi thường bằng đất khác mục đích hoặc bằng nhà ở khi địa phương có quỹ đất, quỹ nhà và người có đất bị thu hồi có nhu cầu.
 |
| Đại biểu Nguyễn Đại Thắng (đoàn Hưng Yên) phát biểu. |
Do đó, đại biểu Nguyễn Đại Thắng đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định này theo hướng cụ thể hóa hơn nhu cầu tái thiết cuộc sống, bảo đảm người có đất bị thu hồi có nơi ở, điều kiện sống và sinh kế bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Cần nghiên cứu quy định rõ hơn thứ tự ưu tiên và điều kiện áp dụng các hình thức bồi thường, trong đó ưu tiên bố trí đất có cùng mục đích sử dụng hoặc nhà ở tái định cư; bồi thường bằng tiền chỉ thực hiện trong trường hợp không có quỹ đất, quỹ nhà phù hợp hoặc theo nguyện vọng của người bị thu hồi đất. Đồng thời, cần có tiêu chí cụ thể để đánh giá mức độ bảo đảm về vị trí, diện tích, hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, khả năng tiếp cận các dịch vụ thiết yếu và điều kiện duy trì sinh kế của người có đất bị thu hồi.
Đối với người trực tiếp sản xuất nông nghiệp, chính sách bồi thường, hỗ trợ cần gắn với khả năng tiếp tục sản xuất hoặc chuyển đổi sinh kế bền vững, tránh tình trạng người dân có đất được bồi thường về tài sản nhưng gặp khó khăn trong việc ổn định cuộc sống sau khi bị thu hồi đất.
Bảo vệ dữ liệu đất đai trước nguy cơ truy cập trái phép
Thảo luận tại hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024, đại biểu Lê Văn Thế (đoàn Ninh Bình) đề nghị xử lý việc thu hồi đất cần gắn với việc tổ chức lại không gian phát triển.
Theo đại biểu, khi Nhà nước đầu tư một tuyến đường hoặc một công trình hạ tầng lớn, việc thu hồi đất không nên chỉ dừng ở việc lấy đủ diện tích đất cho công trình. Nếu chỉ thu hồi đúng phần đất nằm trong ranh giới dự án, sau khi công trình hoàn thành có thể để lại những phần đất nhỏ, méo, khó tiếp cận; đất sản xuất bị chia cắt hoặc không hiệu quả đối với việc canh tác đất nông nghiệp. Vì vậy, đại biểu Lê Văn Thế cho rằng, khi giải phóng mặt bằng không chỉ lấy đủ đất cho công trình, mà đồng thời phải tính toán hiệu quả sử dụng đất và chất lượng không gian hình thành sau dự án.
Liên quan đến dữ liệu đất đai, đại biểu Lê Văn Thế đồng tình với định hướng xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai thống nhất, dùng chung. Tuy nhiên, theo đại biểu, phải truy được quá trình xử lý và xác định được trách nhiệm đối với dữ liệu đất đai.
 |
| Đại biểu Lê Văn Thế (đoàn Ninh Bình) phát biểu. Ảnh: TRỌNG HẢI |
Đại biểu cho rằng, một cơ sở dữ liệu đất đai hiện đại phải trả lời được câu hỏi ai tạo dữ liệu, ai cập nhật, chỉnh sửa, đã thay đổi nội dung gì, thay đổi vào thời điểm nào, căn cứ vào hồ sơ, quyết định nào và phiên bản trước của dữ liệu là gì. Nếu hệ thống chưa trả lời được những câu hỏi đó thì mới chỉ số hóa thông tin, chưa thực sự kiểm soát được trách nhiệm trên môi trường số.
Do vậy, đại biểu Lê Văn Thế đề nghị bổ sung nguyên tắc việc tạo lập, cập nhật, chỉnh sửa, phê duyệt và khai thác dữ liệu đất đai phải xác định được chủ thể thực hiện. Mọi thao tác làm thay đổi dữ liệu phải được ghi nhận, lưu giữ lịch sử để phục vụ kiểm tra, giám sát, truy vết và xác định trách nhiệm. Đối với dữ liệu có nhiều lần thay đổi, phải quản lý được lịch sử và phiên bản dữ liệu tương ứng.
Đồng thời, dữ liệu đất đai phải được bảo vệ trước nguy cơ truy cập, can thiệp hoặc sửa đổi trái phép. Hệ thống phải có khả năng phát hiện, ngăn chặn, cảnh báo và truy vết các hành vi xâm nhập, bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, nhất là đối với dữ liệu liên quan đến quốc phòng, an ninh và các địa bàn trọng yếu.
