Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tham gia thảo luận tại Tổ 2, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh.
Tạo nhu cầu chủ động tìm hiểu pháp luật trong nhân dân
Cho ý kiến tại Tổ về Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi), Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là dự án luật có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật. Theo đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải trở thành nhiệm vụ trọng tâm, được triển khai thực chất, không hình thức, giúp người dân hiểu, sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. “Điều quan trọng là phải làm sao để hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật không còn mang tính hình thức, không chỉ lặp lại những nội dung cũ, mà thực sự trở thành động lực xây dựng văn hóa thượng tôn Hiến pháp và pháp luật”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.
 |
| Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: TRỌNG HẢI |
Theo Chủ tịch Quốc hội, yêu cầu trước hết là phải xác định đúng vị trí, vai trò của công tác này. Mọi công dân đều phải sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật. Tuy nhiên, người dân phải hiểu Hiến pháp, hiểu pháp luật thì mới có thể thực hiện đầy đủ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình.
Dẫn kinh nghiệm của một số nước như Nhật Bản, Singapore, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc tìm hiểu pháp luật cần trở thành nhu cầu tự thân của mỗi người dân, thay vì chỉ tiếp nhận thông tin một chiều từ cơ quan nhà nước.
Nêu rõ, hiện nay, công tác xây dựng luật đã gắn nhiều hơn với khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, ứng dụng mạnh mẽ trí tuệ nhân tạo, không còn theo phương thức truyền thống. Như vậy, theo Chủ tịch Quốc hội, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cũng phải thay đổi. Theo đó, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần đổi mới, gắn với chuyển đổi số, ứng dụng AI và tương tác đa chiều thay vì cách làm truyền thống. Dự thảo luật cần quy định xây dựng hệ sinh thái số quốc gia về phổ biến, giáo dục pháp luật; yêu cầu các cơ quan cung cấp dữ liệu mở để tích hợp vào các công cụ AI, chatbot hỗ trợ người dân 24/7. Đồng thời, bổ sung cơ chế tiếp nhận phản hồi, đánh giá mức độ tiếp cận và hiểu biết pháp luật của người dân trên môi trường số để nâng cao hiệu quả tuyên truyền. Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần đổi mới mạnh mẽ phương thức phổ biến pháp luật nhằm đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.
Đổi mới công tác phổ biến pháp luật gắn với chuyển đổi số và AI
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị đổi mới phương thức phổ biến theo hướng cá thể hóa theo từng nhóm đối tượng, địa bàn và ngành nghề; tăng cường vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín ở cơ sở; quan tâm công tác tuyên truyền tại vùng sâu, vùng xa, biên giới.
Về tổ chức thực hiện, cần bảo đảm nguồn lực, đào tạo đội ngũ làm công tác phổ biến pháp luật; nghiên cứu chỉ duy trì Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp Trung ương và cấp tỉnh, không nhất thiết thành lập ở cấp xã.
Đối với xã hội hóa, cần có cơ chế ưu đãi cụ thể để huy động doanh nghiệp, tổ chức tham gia; đồng thời phát huy trách nhiệm xã hội của đội ngũ luật sư thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý và tuyên truyền pháp luật.
Trong nhà trường, giáo dục pháp luật cần chuyển từ truyền đạt lý thuyết sang trải nghiệm thực tiễn như phiên tòa giả định, tranh biện, xử lý tình huống pháp lý để hình thành ý thức thượng tôn pháp luật cho học sinh.
 |
| Quang cảnh phiên thảo luận tại tổ. |
Dẫn khối lượng công việc lập pháp rất lớn trong thời gian qua, Chủ tịch Quốc hội cho biết, sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 66 về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật, trong một năm, Quốc hội đã xem xét, ban hành 122 luật và nghị quyết, trong đó có 94 luật. Tuy nhiên, điểm nghẽn hiện nay không còn chủ yếu nằm ở việc thiếu quy định pháp luật, mà tập trung ở khâu tổ chức thi hành. Đây cũng là vấn đề đã được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 của Chính phủ.
Từ thực tế đó, Chủ tịch Quốc hội khẳng định, việc sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật phải được triển khai thực chất, hiệu quả và phù hợp với từng nhóm đối tượng, nhất là người dân và doanh nghiệp.
