Chính quyền chủ động, tạo nền tảng kinh doanh số từ cơ sở
Thương mại điện tử đang mở ra cơ hội phát triển mới cho kinh tế nông thôn, song để người dân thực sự tham gia và làm chủ phương thức kinh doanh này, việc đưa sản phẩm lên sàn mới chỉ là bước khởi đầu. Thực tiễn tại một số địa phương cho thấy, khi chính quyền cấp xã chủ động kết nối nguồn lực, doanh nghiệp công nghệ đồng hành và người dân được trang bị kỹ năng, những lợi thế về nông sản, làng nghề có thêm điều kiện chuyển hóa thành giá trị kinh tế.
Tại xã Bình Lư (Lai Châu), thương mại điện tử được xác định là một trong những giải pháp mở rộng đầu ra cho nông sản địa phương. Với các sản phẩm đặc trưng như miến dong, chè, thảo quả, cây ăn quả cùng 12 sản phẩm OCOP, Bình Lư có nhiều lợi thế phát triển kinh tế hàng hóa. Tuy nhiên, hoạt động tiêu thụ vẫn phụ thuộc đáng kể vào phương thức truyền thống, trong khi khoảng cách địa lý khiến việc tiếp cận thị trường gặp không ít khó khăn.
Ngay từ đầu năm 2026, Sở Công Thương Lai Châu và xã Bình Lư đã triển khai đề án xây dựng xã thương mại điện tử, hướng tới phát triển kinh tế nông thôn thông qua các nền tảng số. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Nguyễn Bá Kiện - Phó Chủ tịch HĐND xã Bình Lư cho biết, điểm nổi bật là chính quyền địa phương đã tích cực vận động các hộ kinh doanh tham gia, đồng thời chủ động kết nối với những nhà bán hàng có kinh nghiệm, tiêu biểu như bà Vũ Thị Bích Hồng (Cô Ba Hồng) nhằm hình thành lực lượng nòng cốt hỗ trợ, hướng dẫn và phát triển cộng đồng kinh doanh số tại cơ sở.
Người dân Bình Lư tiếp cận gần hơn với các phương thức bán hành qua kênh số.
Đặc biệt, với sự đồng hành của TikTok Shop, địa phương đã tổ chức các hoạt động đào tạo kỹ năng xây dựng nội dung, livestream, vận hành gian hàng và quản lý đơn hàng. Thông qua hình thức hướng dẫn trực tiếp, người dân từng bước làm quen và chủ động tham gia kinh doanh trên các nền tảng số. “Chúng tôi không làm thay người dân, mà cầm tay chỉ việc để họ tự bán hàng”, ông Nguyễn Bá Kiện nhấn mạnh.
Theo ông Kiện, xã đã kết nối các hợp tác xã, hộ kinh doanh với lực lượng KOL, KOC, hỗ trợ xây dựng kênh quảng bá và tiêu thụ sản phẩm. Đến nay, xã Bình Lư có 65 chủ thể tham gia, 25 gian hàng, 16 sản phẩm kinh doanh trên các nền tảng số và hơn 30 cộng tác viên thường xuyên tham gia livestream. Số đơn hàng thành công đạt 5.000 đơn, doanh thu trên 10 tỷ đồng, tăng 200% so với cùng kỳ năm trước.
Nếu Bình Lư nổi bật với vai trò dẫn dắt của chính quyền và sự tham gia của cộng đồng, thì xã Phượng Dực (Hà Nội) lại cho thấy hiệu quả bước đầu từ việc chủ động huy động, kết nối các nguồn lực để phát triển thương mại điện tử gắn với thế mạnh làng nghề truyền thống. Phượng Dực có thế mạnh về các làng nghề thủ công truyền thống, 70 sản phẩm OCOP cùng nhiều sản phẩm đặc trưng như mây tre, cỏ tế. Dù vậy, hoạt động kinh doanh trực tuyến tại địa phương vẫn còn hạn chế về kỹ năng xây dựng nội dung số và vận hành gian hàng trực tuyến.
Để khắc phục những hạn chế này, chính quyền xã đã chuyển trọng tâm từ đào tạo lý thuyết sang hướng dẫn thực hành theo phương châm “cầm tay chỉ việc”, “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”. Đồng thời, chủ động kết nối với các doanh nghiệp công nghệ, KOL, KOC để trực tiếp hỗ trợ người dân xây dựng nội dung, quảng bá sản phẩm và phát triển kinh doanh trên các nền tảng số.
Đáng chú ý, xã đã phối hợp với TikTok Shop triển khai 3 đợt dự án “Hỗ trợ 90 ngày bán hàng trên TikTok Shop” từ tháng 6/2026, thu hút gần 150 cơ sở tham gia. Theo số liệu của xã Phượng Dực, qua hai đợt đầu, gần 10 cơ sở đạt trên 20.000 đơn hàng mỗi cơ sở trong thời gian tham gia dự án; các cơ sở còn lại duy trì từ 30 - 50 đơn hàng/ngày. Tính đến ngày 30/10/2026, toàn xã đã phát triển thêm 836 kênh bán hàng mới, nâng tổng số lên 1.077 kênh, trong đó có 241 kênh được hình thành từ năm 2025.
Đánh giá về vai trò của sự phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp công nghệ, ông Lê Văn Bính - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Phượng Dực cho rằng, “sự phối hợp giữa các nền tảng và địa phương rất quan trọng. Hai bên cần thường xuyên tương tác, cùng đưa ra giải pháp hỗ trợ người dân và doanh nghiệp, từ đào tạo kỹ năng đến hỗ trợ kỹ thuật. Những hoạt động đó sẽ góp phần thúc đẩy thương mại điện tử ngày càng phát triển”.
Từ những nhà bán hàng đơn lẻ đến cộng đồng kinh doanh số
Nếu Bình Lư chú trọng thay đổi tư duy kinh doanh, Phượng Dực phát huy nguồn lực làng nghề thì tại Chợ Lách (Vĩnh Long), thương mại điện tử được thúc đẩy từ nhu cầu tìm kiếm đầu ra ổn định cho cây giống, hoa kiểng và nông sản.
Là địa phương có thế mạnh sản xuất cây giống, hoa kiểng, Chợ Lách đã có nhiều hộ kinh doanh chủ động sử dụng mạng xã hội và các nền tảng số để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Tháng 8/2026, Sở Công Thương Vĩnh Long phối hợp với chính quyền xã và TikTok Shop triển khai chương trình phát triển thương mại điện tử cấp xã, tập trung đào tạo kỹ năng, hỗ trợ vận hành gian hàng và phát triển lực lượng nhà sáng tạo nội dung tại địa phương. Minh chứng là sau 2 tháng triển khai, tính đến giữa tháng 10/2026, cộng đồng đã có 66 nhà bán hàng và nhà sáng tạo, ghi nhận hơn 50.000 đơn hàng trên TikTok Shop.
Nhiều hộ kinh doanh Chợ Lách chủ động sử dụng mạng xã hội và các nền tảng số để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm.
Bà Lê Thị Hoàng Oanh - Bí thư Đảng ủy xã Chợ Lách, cho biết: “Ban đầu, nhiều người dân xem livestream là giải pháp tình thế khi sản phẩm khó tiêu thụ. Nhưng qua trải nghiệm thực tế, người nông dân dần nhận thấy cơ hội tiếp cận thị trường rộng hơn và phát triển hoạt động kinh doanh lâu dài”. Từ 3 địa phương với những lợi thế và cách triển khai khác nhau, có thể thấy điểm chung trong phát triển thương mại điện tử cấp xã là chuyển từ hỗ trợ bán hàng đơn lẻ sang xây dựng năng lực kinh doanh số cho người dân. Chính quyền chủ động tổ chức, kết nối nguồn lực; doanh nghiệp công nghệ hỗ trợ kỹ năng, công cụ và thị trường; người dân từng bước làm chủ hoạt động kinh doanh.
Dù mới ghi nhận những kết quả ban đầu, thực tiễn tại Bình Lư, Phượng Dực và Chợ Lách đã gợi mở hướng tiếp cận đáng chú ý trong phát triển kinh tế số nông thôn. Để các mô hình phát huy hiệu quả lâu dài, vẫn cần tiếp tục tháo gỡ khó khăn về logistics, chuẩn hóa sản phẩm và đào tạo nhân lực, qua đó mở rộng thị trường tiêu thụ, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo động lực tăng trưởng kinh tế địa phương.
Thực hiện Quyết định số 1568/QĐ-BCT ngày 3/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Công Thương phê duyệt Kế hoạch tổng thể phát triển thương mại điện tử quốc gia giai đoạn 2026-2030 và Thông tư số 17/2026/TT-BCT ngày 31/3/2026 của Bộ trưởng Bộ Công Thương hướng dẫn thực hiện một số nội dung tiêu chí thuộc Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026-2030 thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Công Thương, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị Xã thương mại điện tử toàn quốc năm 2026 với chủ đề: “Công Thương đưa thương mại điện tử về xã, bệ phóng tăng trưởng hai con số”. Hội nghị do lãnh đạo Bộ Công Thương chủ trì, Báo Công Thương phối hợp với Cục Thương mại điện tử và TikTok Shop thực hiện. Hội nghị được tổ chức trực tiếp và trực tuyến, kết nối đến các xã, phường trên toàn quốc vào chiều ngày 11/11/2026, tại Hà Nội.
