10 năm sau cuộc trưng cầu ý dân bỏ phiếu việc Anh rời khỏi EU (hay còn gọi là Brexit), kế hoạch giành lại quyền kiểm soát biên giới, luật pháp và nền kinh tế của Anh đã không được thực hiện. Trong lời thừa nhận thực tế đó hôm 16-11, Thủ tướng Burnham cho rằng, Anh cần mối quan hệ chặt chẽ hơn nhiều với EU để chống lại sự gia tăng chủ nghĩa biệt lập trên thế giới.
Với mong muốn khép lại một thập kỷ hỗn loạn chính trị đã đưa ông trở thành thủ tướng thứ bảy của Anh kể từ năm 2016, ông Burnham tin rằng đất nước đang ở vị thế thuận lợi để đóng vai trò lãnh đạo trong kỷ nguyên hợp tác quốc tế. Vì vậy, hội nghị thượng đỉnh EU - Anh ở Brussels lần này được xem là một bước quan trọng trong cam kết của ông nhằm thiết lập lại quan hệ với khối 27 quốc gia thành viên EU.
|
Thủ tướng Anh Andy Burnham cùng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tại Dublin, Ireland, ngày 12-11 vừa qua. Ảnh: Reuters |
Với châu Âu, hội nghị sẽ đánh dấu một giai đoạn mới trong quá trình xích lại gần nhau về chính trị và thương mại giữa EU và quốc gia thành viên cũ của mình. Trong khi Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa chắc chắn hài lòng với hội nghị thượng đỉnh lần này, diễn ra một năm rưỡi sau hội nghị thượng đỉnh lần thứ nhất được tổ chức tại London (Anh) vào tháng 5-2025, các cuộc đàm phán giữa hai bên vẫn diễn ra vô cùng căng thẳng. Mặc dù Thủ tướng Burnham tuyên bố hôm 16-11 rằng, "Brexit không đủ tốt cho nước Anh", ông chủ ngôi nhà số 10 phố Downing vẫn đang gặp khó khăn trong việc xác định cụ thể những gì người Anh dự định đề xuất với EU.
Tại hội nghị thượng đỉnh ở Brussels, EU và Anh hy vọng sẽ ký kết ba thỏa thuận, trong đó có thỏa thuận về thực phẩm và đồ uống - một cam kết trong cương lĩnh tranh cử của Công đảng dự kiến sẽ thúc đẩy GDP của Anh tăng 0,4%. Thỏa thuận này dự kiến sẽ có hiệu lực vào ngày 1-3-2028 và sẽ yêu cầu Anh phải tuân thủ các quy định về vệ sinh và kiểm dịch thực vật (SPS) của EU, biến Anh trở thành một quốc gia phải tuân thủ quy định.
Các thỏa thuận cụ thể về việc tham vấn Anh về các quy định nông nghiệp và thực phẩm trong tương lai đến nay vẫn chưa rõ ràng. Vấn đề này làm nổi bật những căng thẳng xung quanh vị thế của Anh với tư cách là nhà hoạch định chính sách. Những căng thẳng này sẽ càng trầm trọng hơn nếu Anh lựa chọn gia nhập thị trường chung với tư cách là một quốc gia không phải thành viên EU.
Bên cạnh đó, Anh và EU vẫn bế tắc về việc sinh viên châu Âu tại Anh nên đóng học phí trong nước hay quốc tế, và về số lượng người có thể tham gia Chương trình trao đổi thanh niên. Bản dự thảo đề xuất đưa ra cho London hai lựa chọn: Giảm đáng kể học phí bậc đại học cho sinh viên châu Âu học tại Anh hoặc đối xử với sinh viên châu Âu bình đẳng như với công dân Anh.
Ngoài ra, một vấn đề gây tranh cãi khác là bộ quy tắc mang tên “Sản xuất tại châu Âu”của EU. Anh đã đặt việc cam kết về lập trường của mình đối với bộ quy tắc này lên hàng đầu. Các bên được cho là sắp đạt được thỏa thuận về ngôn từ, nhưng chưa thể chính thức hóa bất cứ điều gì cho đến khi hai bên đạt được sự thống nhất cuối cùng.
Một vấn đề khác cũng được cả Anh và EU quan tâm đó là hợp tác trong ngành công nghiệp quốc phòng. Vấn đề này từng là nguồn gốc của căng thẳng, khi Pháp tìm cách hạn chế các công ty Anh tiếp cận chương trình Hành động an ninh vì châu Âu (SAFE) của EU, do lo ngại về sự cạnh tranh từ bên kia eo biển Manche. Tuy nhiên, gần đây, hai bên đang xích lại với nhau trong bối cảnh Mỹ cân nhắc việc giảm sự hiện diện quân sự của mình ở châu Âu, đồng thời hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Ukraine và cố gắng lấp đầy những khoảng trống chiến lược do người Mỹ để lại...
10 năm sau Brexit, giờ đây nước Anh đang muốn có được mối quan hệ lâu dài với EU. Nhưng cuộc hội ngộ không chỉ phức tạp trên bàn đàm phán với EU mà còn gặp nhiều trở ngại ở "xứ sở sương mù". Cho đến cuộc tổng tuyển cử tiếp theo, ông Burnham vẫn bị ràng buộc bởi cam kết mà người tiền nhiệm Keir Starmer đã đưa ra. Đó là không tái gia nhập liên minh thuế quan của EU hoặc thị trường chung không rào cản đối với hàng hóa, dịch vụ và người lao động. Việc bội ước cam kết này có thể làm bùng phát lại một vấn đề đã gây chia rẽ đất nước. Cựu Thủ tướng Anh Boris Johnson, một người ủng hộ Brexit, cho biết nếu ông Burnham cố gắng đưa Anh quay trở lại EU, người dân sẽ nhận ra điều gì đang xảy ra. Họ sẽ không muốn điều đó và ông Burnham sẽ khó mà thành công.



