Theo Euronews, kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, giá khí đốt tại EU đã tăng khoảng 70%, trong khi giá dầu tăng khoảng 60%. Các nhà phân tích cảnh báo rằng ngay cả khi xung đột kết thúc, giá năng lượng nhiều khả năng vẫn sẽ duy trì ở mức cao trong một thời gian.
 |
| Các tấm pin mặt trời ở thị trấn Mula, vùng Murcia, Tây Ban Nha. Ảnh: Reuters |
Bất chấp áp lực, EU vẫn khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi mục tiêu chuyển đổi xanh với lập luận rằng việc phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch khiến khối này dễ bị tổn thương trước những cú sốc bên ngoài lặp đi lặp lại. “Chúng tôi đang làm mọi thứ có thể để ngăn điều này tái diễn. Chúng ta phải nỗ lực hơn nữa trên con đường hướng tới độc lập năng lượng”, Ủy viên Năng lượng Dan Jorgensen phát biểu trước các thành viên Nghị viện châu Âu tại một phiên họp gần đây. Ngay cả khi cuộc khủng hoảng đang chuyển từ vấn đề giá cả sang nguy cơ thiếu hụt nguồn cung, Ủy viên Năng lượng Jorgensen vẫn tiếp tục bảo vệ lập luận ủng hộ chuyển đổi xanh sau cuộc họp khẩn cấp của các Bộ trưởng Năng lượng EU.
Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng, EU vẫn giữ lập trường cứng rắn, phản đối việc mở cửa cho nhiên liệu hóa thạch của Nga như một giải pháp tạm thời theo đề xuất gần đây của Thủ tướng Bỉ Bart De Wever. EU đã cảnh báo các quốc gia thành viên cần chuẩn bị cho “sự gián đoạn kéo dài”, đồng thời kêu gọi đẩy nhanh nỗ lực cắt giảm tiêu thụ dầu và khí đốt. Bộ trưởng Năng lượng Đức Katherina Reiche cho rằng EU nên cân nhắc nới lỏng luật khí hậu. Bà Reiche cũng đề xuất tạm thời quay lại sử dụng than đá để bù đắp thiếu hụt khí đốt tự nhiên và giúp giảm hóa đơn điện. Đề xuất này được Thủ tướng Đức Friedrich Merz hưởng ứng.
Trong khi đó, Chính phủ Italy đã thông báo trì hoãn việc loại bỏ than đá, lùi thời hạn đến năm 2038 và coi đây là một “biện pháp bảo đảm” trước nguy cơ thiếu hụt khí đốt hoặc giá cả tăng vọt. Việc Đức và Italy quay trở lại phụ thuộc vào than đá phần lớn được xem là biện pháp cuối cùng nhằm tránh những tác động tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng, trong khi cả Berlin và Rome vẫn khẳng định cam kết dài hạn đối với năng lượng sạch. Gần đây, Berlin đã cùng với Anh tăng cường đầu tư vào điện gió để ứng phó với tình hình biến động. Trong khi đó, Italy đã nhận được sự phê duyệt của Ủy ban châu Âu để triển khai 6 tỷ euro vốn đầu tư công nhằm mở rộng sản xuất hydro tái tạo.
Dù các quốc gia EU được quyền tự quyết định cơ cấu năng lượng của mình, nhưng họ vẫn bị ràng buộc bởi các quy định chung của khối nhằm đạt mục tiêu trung hòa khí hậu vào năm 2050, đòi hỏi phải liên tục cắt giảm lượng khí thải nhà kính. Bất kỳ động thái nào nhằm cắt giảm đầu tư vào năng lượng sạch hay điện khí hóa hoặc dựa vào nhiên liệu hóa thạch như một giải pháp ngắn hạn cho cuộc khủng hoảng năng lượng ngày càng trầm trọng đều có nguy cơ tác động tới các mục tiêu khí hậu dài hạn của EU.
Kể từ cú sốc năng lượng sau khi xung đột tại Ukraine nổ ra vào năm 2022, EU luôn khẳng định rằng đầu tư quy mô lớn vào năng lượng tái tạo là chìa khóa để đạt được sự độc lập năng lượng lớn hơn. Dù vậy, khối này vẫn còn một chặng đường dài trước khi có thể hoàn toàn tự chủ về năng lượng. Ông Simone Tagliapietra, chuyên gia cao cấp tại Viện nghiên cứu Bruegel, khuyến nghị các nhà lãnh đạo EU không nên làm chậm quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế carbon thấp. Ông Tagliapietra cho rằng xung đột ở Trung Đông cho thấy cần phải đẩy nhanh triển khai các nguồn năng lượng sạch được sản xuất trong nước. “Chỉ bằng cách giảm sự phụ thuộc mang tính cấu trúc vào nhập khẩu dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), châu Âu mới có thể bảo vệ nền kinh tế của mình một cách bền vững trước các cú sốc bên ngoài lặp đi lặp lại”, ông Tagliapietra nhấn mạnh.
Về phần mình, bà Aneta Stefanczyk, chuyên gia tại Đài quan sát Trung hòa khí hậu châu Âu, cho biết việc mở rộng điện khí hóa và năng lượng sạch, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu nên là nền tảng cốt lõi trong chiến lược dài hạn của châu Âu. Bà Stefanczyk nhận định: “Cuộc xung đột ở Trung Đông càng nhấn mạnh tầm quan trọng của cách tiếp cận này, khi giá dầu và khí đốt tăng vọt một lần nữa cho thấy những rủi ro của việc tiếp tục phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch”.
