Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) mới đây cảnh báo người dân châu Âu sẽ sớm cảm nhận được tác động tiêu cực của cuộc xung đột tại Trung Đông đối với túi tiền của họ ngay trong năm nay. ECB cho biết, cuộc xung đột đã tạo ra sự bất ổn đáng kể cho nền kinh tế Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone), với nguy cơ lạm phát cao hơn và tăng trưởng kinh tế thấp hơn. Theo dự báo của ECB, lạm phát tại khu vực này sẽ tăng lên 2,6% trong năm nay, đồng thời tăng trưởng sẽ chậm lại khi các doanh nghiệp và hộ gia đình phải chi tiêu nhiều hơn cho nhu yếu phẩm như năng lượng. Trong trường hợp cú sốc giá năng lượng kéo dài, lạm phát có thể bị đẩy lên mức 3,5% hoặc 4,4%, tùy thuộc vào thời gian gián đoạn nguồn cung.
 |
| Tàu chở dầu Callisto neo đậu tại cảng Sultan Qaboos ở Muscat (Oman) trong bối cảnh hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz bị đình trệ. Ảnh: Reuters |
Các chuyên gia của ECB cũng dự báo tăng trưởng GDP của Eurozone sẽ ở mức 0,9% trong năm nay, giảm so với dự báo 1,2% đưa ra hồi tháng 12-2025. Trong khi đó, dự báo tăng trưởng GDP năm 2027 và 2028 lần lượt là 1,3% và 1,4%. Sự điều chỉnh giảm này phản ánh tác động toàn cầu của xung đột tới thị trường hàng hóa, thu nhập thực tế và niềm tin kinh doanh.
Dự báo của ECB trùng khớp với những lo ngại của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF). Tổ chức tài chính quốc tế này cảnh báo nếu xung đột tại Trung Đông kéo dài, giá năng lượng cao hơn sẽ dẫn đến lạm phát chung cao hơn. Phát biểu tại họp báo ngày 20-3, Giám đốc truyền thông của IMF Julie Kozack cho biết, nếu giá dầu duy trì trên ngưỡng 100 USD/thùng trong vòng một năm hoặc hơn, ước tính lạm phát toàn cầu có thể tăng tới 2 điểm phần trăm, trong khi sản lượng giảm 1 điểm phần trăm.
Khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên của thế giới đi qua eo biển Hormuz, cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran đang làm gián đoạn hoạt động đi lại tại eo biển này, khiến giá năng lượng tăng vọt, tác động dây chuyền tiềm tàng đến lạm phát toàn cầu. Bà Kozack nhận định các quốc gia dễ bị tổn thương nhất sẽ là những người đầu tiên cảm nhận được hậu quả.
Theo NBC News, hình ảnh người dân Nepal xếp hàng dài tại các trạm bơm gas đã trở thành điều thường thấy những ngày gần đây. Họ mang theo những bình gas rỗng nhưng chỉ có thể được bơm nửa bình do tình trạng thiếu hụt. Tại Ấn Độ, quốc gia nhập khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) lớn thứ hai thế giới, tình trạng gián đoạn nguồn cung khí đốt do xung đột tại Trung Đông khiến hàng triệu người dân và doanh nghiệp nước này rơi vào cảnh lao đao.
Tính dễ tổn thương của một số quốc gia châu Á trước cuộc khủng hoảng lần này xuất phát từ sự phụ thuộc nguồn năng lượng Trung Đông. Khi dòng chảy bị gián đoạn, các quốc gia phụ thuộc lớn vào LPG như Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Nepal và Sri Lanka lập tức chịu tác động trực tiếp.
Đương nhiên, tác động không chỉ dừng lại ở châu Á hay châu Âu mà đã lan rộng toàn cầu. Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) ngày 22-3 cảnh báo gián đoạn tại eo biển Hormuz đang tạo ra “nút thắt năng lượng lớn nhất từ trước tới nay”, có thể gây tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu. IEA nhận định đây có thể là cú sốc năng lượng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại, vượt cả cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1973. Hệ quả là một làn sóng phản ứng lan rộng từ các chính phủ. Nhiều quốc gia đã triển khai biện pháp tiết kiệm năng lượng như hạn chế đi lại, cắt giảm tiêu dùng hoặc áp dụng phân phối nhiên liệu. Một số nơi thậm chí đóng cửa trường học hoặc điều chỉnh hoạt động kinh tế để giảm áp lực nguồn cung.
Khủng hoảng năng lượng cũng nhanh chóng lan sang lĩnh vực vận tải và công nghiệp. Giá nhiên liệu máy bay tại châu Âu đã lên mức kỷ lục, kéo theo giá vé hàng không tăng mạnh. Tại Mỹ, giá xăng bán lẻ cũng tăng đáng kể chỉ trong vài tuần. IEA đã đưa ra các đề xuất nhằm giảm bớt áp lực giá dầu đối với người tiêu dùng, chẳng hạn như làm việc tại nhà, sử dụng phương tiện công cộng, hạn chế đi máy bay nếu có lựa chọn khác thay thế. Tổ chức này cũng gợi ý các chính phủ có thể hạn chế xe cá nhân theo ngày tại các đô thị lớn trong lúc giá nhiên liệu lên cao. Tuy nhiên, IEA nhấn mạnh các biện pháp này chỉ có thể giảm bớt tác động kinh tế, trong khi giải pháp căn bản vẫn là khôi phục hoạt động bình thường ở eo biển Hormuz.
