Greenland - điểm nóng cạnh tranh chiến lược

Theo Reuters, động thái này một lần nữa cho thấy tham vọng của Washington nhằm kiểm soát hòn đảo chiến lược này, bất chấp sự phản đối của các đồng minh châu Âu.

Tổng thống Donald Trump từng nhiều lần đề cập ý định kiểm soát Greenland. Nhà Trắng cho biết Tổng thống Donald Trump coi việc giành quyền kiểm soát vùng lãnh thổ này là một ưu tiên an ninh quốc gia của Mỹ và điều đó có ý nghĩa sống còn để răn đe các đối thủ của Washington tại khu vực Bắc Cực. Trong tuyên bố đưa ra ngày 6-1, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt khẳng định: “Tổng thống và ê kíp của ông đang thảo luận một loạt phương án để theo đuổi mục tiêu đối ngoại quan trọng này. Dĩ nhiên, việc sử dụng quân đội Mỹ luôn là một lựa chọn trong thẩm quyền của Tổng tư lệnh”. Bên cạnh đó, bà Leavitt cũng cho biết khả năng mua Greenland từ Đan Mạch hoặc thiết lập một hiệp ước liên kết tự do cũng đang được bàn thảo.

Những căn nhà tại thị trấn Tasiilaq của Greenland. Ảnh: Reuters

Dù Greenland đã tuyên bố không muốn trở thành một phần của Mỹ, nhưng những tuyên bố lặp lại của Tổng thống Donald Trump và Nhà Trắng không khỏi khiến người ta lo ngại về tương lai của lãnh thổ tự trị ở Bắc Cực này. Ngày 6-1, lãnh đạo của nhiều quốc gia châu Âu và Canada đã đồng loạt lên tiếng ủng hộ Greenland, khẳng định hòn đảo Bắc Cực này thuộc về người dân của họ. “Chỉ Đan Mạch và Greenland mới có quyền quyết định các vấn đề liên quan đến Đan Mạch và Greenland”, lãnh đạo Pháp, Đức, Italy, Ba Lan, Tây Ban Nha, Anh và Đan Mạch khẳng định trong tuyên bố chung, đồng thời nhấn mạnh an ninh Bắc Cực cần được duy trì dựa trên nỗ lực tập thể của các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO), bao gồm cả Mỹ.

Trước đó, Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen cảnh báo nếu Mỹ lựa chọn tấn công quân sự một quốc gia NATO khác, toàn bộ nền tảng của liên minh này sẽ không còn giá trị, bao gồm cả hệ thống bảo đảm an ninh tập thể được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Vậy lý do gì khiến Tổng thống Donald Trump muốn giành quyền kiểm soát Greenland, dù biết rằng điều này sẽ gây căng thẳng với châu Âu? Theo CNN, Greenland là một hòn đảo giàu tài nguyên với diện tích 2,16 triệu km², từng là thuộc địa và nay là lãnh thổ tự trị của Vương quốc Đan Mạch. Đây là vùng lãnh thổ có mật độ dân số thấp nhất thế giới, hẻo lánh, nền kinh tế chủ yếu dựa vào ngành đánh bắt cá. Nhưng Greenland nắm giữ một vị trí địa chính trị then chốt, nằm giữa Mỹ và châu Âu, án ngữ rãnh GIUK-tuyến đường hàng hải nối Greenland, Iceland và Anh, kết nối Bắc Cực với Đại Tây Dương. Bên cạnh đó, các mỏ tài nguyên thiên nhiên phong phú của Greenland, bao gồm dầu mỏ, khí đốt và khoáng sản đất hiếm, càng làm gia tăng tầm quan trọng chiến lược của hòn đảo này. Đặc biệt, Greenland cũng nằm trên tuyến đường ngắn nhất cho tên lửa giữa Nga và Mỹ, vì vậy hòn đảo này có ý nghĩa then chốt từ góc độ an ninh quốc gia với Washington.

Có thể thấy, Greenland đang trở thành điểm nóng cạnh tranh chiến lược mới, trong bối cảnh những diễn biến an ninh khu vực Mỹ Latin khiến cộng đồng quốc tế vô cùng quan ngại. Các chuyên gia cho rằng, nếu chính quyền Tổng thống Donald Trump sử dụng biện pháp quân sự để giành quyền kiểm soát Greenland, điều này chắc chắn sẽ gây ra những rạn nứt nghiêm trọng trong liên minh NATO, đồng thời gây căng thẳng gia tăng giữa Mỹ với Nga và Trung Quốc.