 |
Cảng Mombasa (Kenya) là cảng lớn nhất ở Đông Phi. Ảnh: Tân Hoa xã |
 |
| Cảng Mombasa (Kenya) là cảng lớn nhất ở Đông Phi. Ảnh: Tân Hoa xã |
Theo DW, ADNOC Distribution, nhà bán lẻ xăng dầu có trụ sở tại Abu Dhabi, thủ đô của Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), sẽ tiếp quản hệ thống trạm xăng và hoạt động kinh doanh nhiên liệu của Tập đoàn năng lượng Shell tại Nam Phi. Giá trị thương vụ được cho là vào khoảng 1 tỷ USD (870 triệu euro). Với thương vụ này, Abu Dhabi đã củng cố vị thế của mình trên thị trường nhiên liệu của châu Phi. Đây chỉ là một ví dụ về xu hướng lớn hơn. Dù đôi lúc có những giai đoạn sụt giảm nhẹ, các quốc gia vùng Vịnh vẫn không ngừng mở rộng sự hiện diện kinh tế tại châu Phi trong nhiều năm qua.
Tổ chức nghiên cứu Chatham House có trụ sở tại Anh cho biết, các nước thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) đã đầu tư hơn 100 tỷ USD vào châu Phi trong vòng một thập kỷ qua. Trong đó, UAE đóng góp khoảng 59 tỷ USD, còn Saudi Arabia đầu tư khoảng 26 tỷ USD. “Đối với các quốc gia vùng Vịnh, châu Phi không phải là một khu vực xa xôi mà nằm ngay trong khu vực lân cận của họ”, ông Stephan Roll, nghiên cứu viên cao cấp tại bộ phận châu Phi và Trung Đông của Viện Nghiên cứu Quốc tế và An ninh Đức (SWP), cho biết. Ông Roll giải thích rằng Đông Phi là nơi có những tuyến thương mại huyết mạch, đồng thời hai khu vực đã duy trì các mối liên kết kinh tế và xã hội trong nhiều thập kỷ. Vì vậy, theo ông Roll, việc các quốc gia vùng Vịnh ngày càng tăng cường hiện diện tại châu Phi là điều không có gì đáng ngạc nhiên. Về phần mình, bà Maddalena Procopio, chuyên gia chính sách cấp cao thuộc chương trình châu Phi tại Hội đồng Đối ngoại châu Âu (ECFR), nhận định: “Một trong những lý do quan trọng nhất khiến các quốc gia vùng Vịnh bắt đầu nhìn nhận châu Phi theo một cách khác, đặc biệt trong khoảng 10 năm trở lại đây, là nhu cầu giảm sự phụ thuộc vào lĩnh vực dầu khí, đồng thời thúc đẩy triển vọng kinh tế”. Bên cạnh đó, bà Procopio lưu ý, các quốc gia vùng Vịnh cũng nhận thấy châu Phi là một thị trường đầy tiềm năng, nơi họ có thể mở rộng đầu tư sang những lĩnh vực mới và tạo ra các nguồn doanh thu ngoài các ngành truyền thống.
Theo phân tích của nhiều tổ chức như Viện Brookings, Chatham House và Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB), dòng vốn đầu tư từ các quốc gia vùng Vịnh chủ yếu tập trung vào năng lượng, cảng biển, hậu cần, nông nghiệp và các nguyên liệu thô thiết yếu. Những khoản đầu tư này mang lại nhiều lợi ích chiến lược cho các nước vùng Vịnh như bảo đảm các tuyến thương mại quan trọng, tăng cường an ninh lương thực và bảo đảm nguồn cung các khoáng sản thiết yếu như đồng, cobalt và lithium vốn là những nguyên liệu không thể thiếu trong sản xuất xe điện và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI). Tuy nhiên, mỗi quốc gia vùng Vịnh lại theo đuổi một chiến lược riêng. Saudi Arabia và UAE chủ yếu đầu tư vào năng lượng tái tạo cũng như chế biến và phân phối các sản phẩm dầu mỏ. Trong khi đó, Qatar, quốc gia trước đây có vai trò khá khiêm tốn tại châu Phi, hiện tập trung nhiều hơn vào một số lĩnh vực hợp tác kinh tế có chọn lọc.
Các chuyên gia đánh giá, UAE là quốc gia vùng Vịnh có mức độ hiện diện mạnh mẽ nhất tại châu Phi. Theo ông Roll, các khoản đầu tư vào cảng biển, hậu cần và các lợi ích kinh tế không thể tách rời khỏi các mục tiêu đối ngoại và an ninh của nước này. Việc kiểm soát các cảng biển nằm ở những vị trí chiến lược không chỉ mang lại lợi thế về kinh tế cho UAE mà còn giúp nước này gia tăng ảnh hưởng chính trị đối với các tuyến thương mại hàng hải quan trọng trên thế giới. Bà Procopio cũng đồng tình với nhận định này, đồng thời cho rằng mức độ gắn kết kinh tế của UAE với các quốc gia châu Phi vượt trội hơn các nước vùng Vịnh khác chính là nhờ những mục tiêu về đối ngoại và an ninh. Trong khi đó, Saudi Arabia có cách tiếp cận chọn lọc hơn. Quốc gia này chủ yếu tập trung đầu tư vào một số lĩnh vực nhất định, đặc biệt là năng lượng. Bên cạnh đó, Saudi Arabia còn đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguồn vốn phát triển, cả thông qua các thỏa thuận song phương lẫn các tổ chức tài chính đa phương.
Đối với nhiều quốc gia châu Phi, sự quan tâm và dòng vốn từ các nước vùng Vịnh đến vào thời điểm hết sức thuận lợi. Theo ước tính của AfDB, nhu cầu tài chính của khu vực này đang ngày càng gia tăng, trong khi nguồn vốn hỗ trợ phát triển từ các nước phương Tây thu hẹp và Trung Quốc cũng giảm quy mô cho vay. Trong bối cảnh đó, nguồn vốn đầu tư trực tiếp từ các quốc gia vùng Vịnh có thể góp phần giúp các nước châu Phi bù đắp khoảng trống tài chính trong các lĩnh vực như cơ sở hạ tầng, năng lượng và hậu cần.
