Tạo sức bật mới từ đột phá phát triển nguồn nhân lực

Yêu cầu nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực

Thực tiễn cho thấy, lợi thế cạnh tranh quốc gia ngày nay không còn được quyết định bởi tài nguyên hay lao động giá rẻ mà bởi chất lượng con người, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực làm chủ công nghệ, sức sáng tạo và năng lực quản trị. Vì vậy, đột phá về nhân lực không chỉ là mở rộng quy mô đào tạo mà yếu tố quyết định là phải nâng tầm chất lượng, hình thành đội ngũ đủ bản lĩnh, đủ tri thức, kỹ năng, có kỷ luật lao động và tác phong công nghiệp để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đồng thời cần tạo nguồn cán bộ có tư duy chiến lược, năng lực tổ chức thực hiện và tinh thần trách nhiệm, đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên số.

Tinh thần ấy được thể hiện xuyên suốt trong các quyết sách mà Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh: Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục-đào tạo; gắn đào tạo với yêu cầu của thị trường lao động; tăng cường năng lực số; hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, chuyên gia, doanh nhân, nhà khoa học giỏi, công nhân kỹ thuật cao... Có thể thấy rõ mạch tư duy nhất quán, đột phá về nguồn nhân lực phải song hành với đột phá về chất lượng hệ thống và năng lực thực thi. Yêu cầu đặt ra đối với hệ thống giáo dục-đào tạo là phải chuyển từ tư duy “đáp ứng” sang tư duy “đi trước một bước”; từ đào tạo theo những gì cơ sở có thể làm sang đào tạo theo những gì nền kinh tế cần và sẽ cần.

Đào tạo đi trước một bước 

Tinh thần hành động đang thể hiện rõ trong các cơ sở giáo dục đại học và đơn vị nghiên cứu khi nhiều chương trình đào tạo chất lượng cao, chương trình quốc tế, mô hình liên kết doanh nghiệp tiếp tục được mở rộng. Đáng chú ý là xu hướng tập trung vào các ngành mũi nhọn như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, công nghệ sinh học, năng lượng... Đây vừa là “điểm hút” người học vừa là những lĩnh vực đòi hỏi chuẩn mực kỹ thuật cao, kỷ luật nghiêm, khả năng làm việc trong hệ sinh thái toàn cầu. Việc đào tạo vì thế không thể dừng ở kiến thức nền tảng mà phải tiến tới tạo năng lực nghề nghiệp theo chuẩn đầu ra rõ ràng, gắn với yêu cầu vị trí việc làm. 

Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội gặp mặt học sinh THPT tham dự kỳ thi Olympic trí tuệ nhân tạo quốc tế - IOAI 2025. Ảnh do đơn vị cung cấp

Tại Đại học Quốc gia Hà Nội-một trong những trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học hàng đầu của đất nước, nhiều chương trình chất lượng cao tiếp tục được phát triển theo hướng liên ngành và gắn với doanh nghiệp.

Trao đổi với chúng tôi, GS, TS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh, trong cạnh tranh quốc tế, điểm mạnh bền vững của Việt Nam chính là con người, vì vậy cần tập trung đào tạo thật tốt để biến lợi thế nhân lực thành năng lực cạnh tranh thực chất. Ở góc nhìn quản trị đại học, GS, TS Phạm Bảo Sơn, Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới là liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp, phát huy thế mạnh đa ngành, đa lĩnh vực để đáp ứng đòi hỏi thực tế, qua đó thúc đẩy chuyển giao tri thức, chuyển giao công nghệ, hình thành hệ sinh thái đào tạo-nghiên cứu-ứng dụng. Đây cũng là xu thế tất yếu, đại học không chỉ “dạy” mà phải cùng thị trường “làm”, để người học ra trường có thể tham gia ngay vào dây chuyền tạo ra tri thức và giá trị.

Tuy nhiên, nhân lực chất lượng cao không chỉ nằm ở nhà trường. Một cấu phần rất quan trọng là chất lượng đội ngũ trong hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước. Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức; xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp; đề cao trách nhiệm, kỷ luật, kỷ cương; lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo.

Nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực quyết định đối với tăng trưởng bền vững, năng lực cạnh tranh quốc gia và chất lượng hoạch định, thực thi chính sách, đặc biệt trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng. Đồng thời nâng cao chất lượng nhân lực phải gắn với xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương; phòng, chống suy thoái; lấy kết quả phục vụ nhân dân và phát triển đất nước làm thước đo.