Hành động quyết liệt
Năm 2026 là năm đầu tiên triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2026-2030, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đã đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với bảo đảm cung ứng điện. Cùng đó, những biến động khó lường của thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục tạo sức ép lên công tác điều hành năng lượng trong nước.
Ngày 30/3/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 10/CT-TTg về việc tăng cường thực thi tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà. Về điện mặt trời mái nhà, Chỉ thị yêu cầu đẩy mạnh phát triển mô hình tự sản xuất, tự tiêu thụ, ưu tiên lắp đặt tại cơ quan công sở, cơ sở sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hộ gia đình; khuyến khích lắp đặt kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng BESS để giảm phụ tải giờ cao điểm và tăng khả năng tự chủ nguồn điện tại chỗ.
Ngay sau khi chỉ thị được ban hành, các địa phương đã chủ động cụ thể hóa nội dung chỉ đạo bằng những kế hoạch, chương trình hành động phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa bàn.
Điện mặt trời mái nhà là giải pháp hiệu quả giúp giảm chi phí điện và thúc đẩy sử dụng nguồn năng lượng sạch - Ảnh: EVN
Ông Mai Xuân Liêm - Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa cho biết, tỉnh đã giao Sở Công Thương chủ trì, phối hợp với các sở, ngành và đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch triển khai. Kế hoạch xác định rõ mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm điện, giải pháp và lộ trình thực hiện, đồng thời phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan, đơn vị, gắn kết quả thực hiện với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu.
Đồng thời, chỉ đạo Sở Công Thương khẩn trương xây dựng Chương trình sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2026-2030, trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Trọng tâm là phát triển điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ tại trụ sở cơ quan, công sở; khuyến khích hộ dân và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà.
"Hiện nay, các hướng dẫn về thủ tục của Bộ Công Thương và Tập đoàn Điện lực Việt Nam đối với điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ đã khá thuận lợi. Vì vậy, nếu triển khai đồng bộ các giải pháp, việc phát triển điện mặt trời mái nhà cùng với sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả sẽ có ý nghĩa quan trọng trong giảm áp lực phụ tải cho hệ thống điện, nâng cao hiệu quả vận hành và hạn chế nhu cầu đầu tư nguồn điện mới", Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh.
Tại Thái Nguyên, ông Phạm Văn Thọ - Giám đốc Sở Công Thương cho biết, trên cơ sở Kế hoạch số 171/KH-UBND ngày 20/4/2026 của UBND tỉnh về tiết kiệm điện và phát triển điện mặt trời mái nhà trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên, Sở đã xây dựng kế hoạch triển khai, cụ thể hóa nhiệm vụ phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
Là trung tâm công nghiệp lớn của miền Bắc, Thái Nguyên hiện có nhiều khu công nghiệp, nhà máy, cơ sở sản xuất sở hữu diện tích mái nhà lớn. Đây là dư địa quan trọng để phát triển điện mặt trời mái nhà theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Theo ước tính của ngành điện tỉnh Thái Nguyên, riêng các khu công nghiệp như Yên Bình, Sông Công, Điềm Thụy… nếu khai thác hiệu quả có thể đạt hàng trăm MWp. Bên cạnh đó, các cơ sở sản xuất nhỏ, hộ kinh doanh và khu dân cư cũng còn nhiều tiềm năng. Lợi thế khác của Thái Nguyên là số giờ nắng trung bình trong năm tương đối ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho việc khai thác điện mặt trời với hiệu suất phù hợp.
Tăng khả năng tự chủ nguồn điện
Thực tế tại nhiều doanh nghiệp đã cho thấy hiệu quả rõ rệt của mô hình điện mặt trời mái nhà tự dùng. Ông Trương Thanh Nghị - Giám sát cấp cao phòng Bảo trì, Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam cho biết, công ty đang từng bước xây dựng mô hình nhà máy may mặc theo hướng sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển bền vững. Chủ động khai thác năng lượng tái tạo, thu hồi, tái sử dụng các nguồn năng lượng dư thừa trong quá trình vận hành.
Giai đoạn 2020-2024, Công ty TNHH Crystal Martin Việt Nam đã lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà gồm 3.960 tấm pin, tổng công suất hơn 3.000 kWp. Hệ thống hiện đáp ứng khoảng 15% nhu cầu điện của nhà máy, với sản lượng khoảng 2.802 MWh mỗi năm, giúp doanh nghiệp tiết kiệm hơn 226.000 USD. Bên cạnh đó, hệ thống nước nóng năng lượng mặt trời cũng được đưa vào phục vụ sinh hoạt và vận hành, giúp tiết kiệm trên 28.000 kWh điện, giảm hơn 18,5 tấn CO₂ mỗi năm. Nhà máy cũng tận dụng nhiệt thải từ máy nén khí để làm nóng nước cho khu vực nhà ăn, qua đó giảm nhu cầu sử dụng năng lượng sơ cấp và nâng cao hiệu quả vận hành.
"Để kiểm soát tiêu thụ năng lượng, Crystal Martin Việt Nam đã lắp đặt hệ thống đo điện thông minh với 61 điểm đo tại các khu vực tiêu thụ chính, kết hợp phần mềm giám sát liên tục. Hệ thống này giúp phát hiện kịp thời bất thường, thiết lập định mức tiêu thụ và điều chỉnh vận hành phù hợp theo từng khu vực", ông Nghị cho hay.
Trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên có tiềm năng lớn để phát triển điện mặt trời mái nhà, đặc biệt là tại các khu công nghiệp - Ảnh: Ngọc Quang
Cũng trong lĩnh vực may mặc, ông Đào Đức Thanh - Phụ trách quản trị Công ty CP Đầu tư và Thương mại TNG cho biết, từ năm 2020 đến nay, TNG xuất khẩu sang các thị trường Bắc Mỹ và châu Âu. Đây là những thị trường có yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn môi trường, phát thải và trách nhiệm trong chuỗi cung ứng. Vì vậy, chuyển đổi xanh đã trở thành yêu cầu bắt buộc để doanh nghiệp dệt may nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập sâu hơn.
Hiện TNG tiếp tục đầu tư trọng điểm vào hệ thống điện mặt trời mái nhà, trung bình mỗi tháng tiết kiệm trên 700 triệu đồng tiền điện. Sau khi hoàn thành lắp đặt và chạy thử hệ thống tại Nhà máy TNG Việt Thái ở Cụm công nghiệp Sơn Cẩm, trong năm nay dự kiến lắp đặt thêm 6-7 hệ thống điện mặt trời mái nhà tại các nhà máy phụ trợ. Giải pháp này giúp doanh nghiệp giảm chi phí tiền điện, sử dụng năng lượng sạch cũng góp phần nâng cao hình ảnh doanh nghiệp, đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng chặt chẽ từ thị trường xuất khẩu.
Theo ông Nguyễn Văn Tuyến - Giám đốc Công ty Cổ phần Nhựa Y tế Việt Nam, với doanh nghiệp sản xuất, chi phí đầu vào luôn là áp lực lớn, trong đó điện năng là khoản chi đáng kể. Do đó, đầu tư các giải pháp tiết kiệm năng lượng có ý nghĩa trực tiếp đối với hiệu quả vận hành, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Hệ thống điện mặt trời mái nhà đã giúp công ty bổ sung nguồn điện tại chỗ vào khung giờ sản xuất cao điểm trong ngày, đặc biệt là thời điểm buổi trưa. Nhờ tận dụng diện tích mái nhà xưởng để tạo ra nguồn điện phục vụ sản xuất, doanh nghiệp chủ động hơn trong vận hành, giảm phụ thuộc vào điện lưới và kiểm soát tốt hơn chi phí sản xuất.
"Điện mặt trời mái nhà giúp công ty chúng tôi giải quyết bài toán giờ cao điểm. Sử dụng năng lượng sạch cũng là cách chúng tôi xây dựng hình ảnh một thương hiệu có trách nhiệm với cộng đồng", ông Tuyến chia sẻ.
Chỉ thị số 10/CT-TTg đặt mục tiêu khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình trên cả nước lắp đặt điện mặt trời mái nhà; đồng thời phấn đấu đạt 20% công suất theo kế hoạch phát triển điện mặt trời mái nhà giai đoạn 2026-2030 của các địa phương.
