Tín dụng mở đường phát triển tiềm năng thủy sản tỉnh Cà Mau

Với lợi thế về điều kiện tự nhiên, diện tích nuôi trồng thủy sản và hệ sinh thái rừng ngập mặn, tỉnh Cà Mau có nền tảng quan trọng để phát triển ngành thủy sản theo hướng hiện đại. Tuy nhiên, lợi thế nguyên liệu chỉ thực sự trở thành sức mạnh kinh tế khi được chuyển hóa thành sản phẩm chất lượng cao, có khả năng cạnh tranh trên thị trường trong nước và quốc tế.

Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với hoạt động tín dụng không chỉ đáp ứng nhu cầu vốn trước mắt của người nuôi, hợp tác xã (HTX) và doanh nghiệp, mà còn phải hỗ trợ quá trình tái cơ cấu toàn chuỗi ngành hàng, từ tổ chức vùng nuôi, đầu tư công nghệ đến chế biến sâu, bảo quản và tiêu thụ.

Số liệu thống kê từ Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 15 cho thấy, tính đến cuối tháng 9/2026, dư nợ tín dụng trên địa bàn tỉnh Cà Mau đạt 126.500 tỷ đồng, tăng 0,10% so với tháng trước và tăng 2,11% so với cuối năm 2025. Quy mô này chiếm 30,6% tổng dư nợ của Khu vực 15. Trong cơ cấu tín dụng, lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản có dư nợ 29.142 tỷ đồng, cho thấy vai trò đáng kể của dòng vốn ngân hàng đối với nền kinh tế dựa nhiều vào sản xuất nông nghiệp của tỉnh.

Đáng chú ý, dư nợ tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn tại Cà Mau đạt 64.598 tỷ đồng đến cuối tháng 8/2026, tăng 6,05% so với cuối năm 2025, chiếm 51,1% tổng dư nợ toàn tỉnh. Đây là nguồn lực quan trọng để duy trì sản xuất, đầu tư vùng nguyên liệu và nâng cao năng lực thích ứng của người dân trước những biến động về chi phí đầu vào, thời tiết và thị trường.

Từ ao nuôi đến nhà máy - cần vốn cho cả chuỗi giá trị: Thực tiễn chế biến thủy sản tại Cà Mau cho thấy đầu tư công nghệ đang trở thành hướng đi tất yếu. Những chuyển biến này cũng đặt ra nhu cầu vốn lớn hơn, dài hạn hơn, không chỉ cho máy móc mà còn cho hệ thống bảo quản, truy xuất nguồn gốc, kiểm soát chất lượng và các tiêu chuẩn sản xuất bền vững. Nếu nguồn vốn chỉ tập trung vào mở rộng công suất mà chưa gắn với đổi mới công nghệ và đầu ra, nguy cơ gia tăng chi phí, dư thừa năng lực chế biến hoặc phụ thuộc vào sản phẩm giá trị thấp vẫn hiện hữu.

Vì vậy, tín dụng cần được định hướng theo hiệu quả của toàn chuỗi. Người nuôi cần vốn để cải thiện hạ tầng ao nuôi, con giống, quy trình sản xuất và khả năng đáp ứng chứng nhận quốc tế. HTX cần nguồn lực tổ chức sản xuất, liên kết thành viên và xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn. Doanh nghiệp cần vốn đầu tư công nghệ, chế biến sâu, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường.

Khi các mắt xích được kết nối, dòng vốn mới có thể tạo ra giá trị cộng hưởng: vùng nuôi có đầu ra ổn định hơn, doanh nghiệp chủ động nguyên liệu, ngân hàng nâng cao chất lượng khoản vay và sản phẩm thủy sản có thêm lợi thế cạnh tranh.

Đây cũng là hướng đi phù hợp với định hướng của tỉnh trong việc thu hút đầu tư có chọn lọc vào công nghiệp chế biến thủy sản, ưu tiên dự án công nghệ hiện đại, sản phẩm giá trị gia tăng cao và tổ chức sản xuất tập trung tại các khu, cụm công nghiệp.

Khơi thông vốn cho kinh tế tập thể, củng cố liên kết sản xuất

Một trong những mắt xích cần được quan tâm là khả năng tiếp cận vốn của HTX. Đây là lực lượng có vai trò kết nối hộ nuôi với doanh nghiệp, tổ chức vùng nguyên liệu và nâng cao tính đồng bộ của quy trình sản xuất. Tuy nhiên, quy mô tài sản, năng lực quản trị và phương án kinh doanh của từng HTX có thể khác nhau, ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận tín dụng.

Đến cuối tháng 9/2026, toàn Khu vực 15 có 8 HTX đã và đang vay vốn ngân hàng, doanh số cho vay trực tiếp trong năm đạt 49 tỷ đồng, dư nợ 48 tỷ đồng. Riêng Cà Mau, doanh số cho vay trong năm đạt 7 tỷ đồng, dư nợ 12 tỷ đồng, với 3 HTX còn dư nợ.

Những con số này cho thấy dư địa phát triển tín dụng đối với kinh tế tập thể vẫn cần được khai thác tốt hơn. Bên cạnh cho vay trực tiếp HTX, các tổ chức tín dụng còn cho xã viên vay để thực hiện phương án sản xuất, kinh doanh của HTX. Cách tiếp cận này có thể phát huy hiệu quả nếu được gắn với hợp đồng liên kết, kế hoạch tiêu thụ và cơ chế kiểm soát dòng tiền minh bạch.

Thực tế, một số HTX tại Cà Mau đã chủ động mở rộng thị trường thông qua xúc tiến thương mại và liên kết doanh nghiệp. HTX Cái Bát đang phối hợp với Tập đoàn Minh Phú xây dựng vùng nuôi tôm đạt chứng nhận ASC, đồng thời mở rộng vùng nuôi cua theo hướng đáp ứng yêu cầu an toàn. Những mô hình như vậy tạo cơ sở để ngân hàng đánh giá phương án vay dựa trên năng lực sản xuất, đầu ra và khả năng hoàn trả vốn, thay vì chỉ nhìn vào tài sản bảo đảm.

Tín dụng phải đi cùng thị trường và phát triển bền vững

Thủy sản là ngành có mức độ nhạy cảm cao trước biến động giá nguyên liệu, chi phí thức ăn, dịch bệnh, thời tiết và các rào cản thương mại. Vì thế, mở rộng tín dụng cần song hành với kiểm soát rủi ro và nâng cao năng lực quản trị của bên vay.

Các ngân hàng cần tăng cường thẩm định phương án sản xuất, đánh giá dòng tiền theo chu kỳ nuôi trồng và chế biến, đồng thời phát triển những hình thức cho vay phù hợp với đặc thù mùa vụ. Việc kết nối thông tin giữa ngân hàng, HTX, doanh nghiệp thu mua và cơ quan chuyên môn cũng giúp nâng cao khả năng nhận diện rủi ro, hạn chế tình trạng vốn đến chậm hoặc sử dụng không đúng mục đích.

Mặt khác, yêu cầu xanh hóa sản xuất đang mở ra hướng phân bổ vốn mới. Những dự án tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên, nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc và đáp ứng tiêu chuẩn sinh thái cần được quan tâm. Khi các tiêu chuẩn thị trường ngày càng khắt khe, đầu tư cho phát triển bền vững không đơn thuần là chi phí tuân thủ mà còn là điều kiện duy trì đơn hàng và nâng giá trị sản phẩm.

Về phía địa phương, việc quy hoạch vùng nuôi gắn với năng lực chế biến, hoàn thiện hạ tầng logistics, thúc đẩy xúc tiến thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số sẽ góp phần nâng hiệu quả sử dụng vốn. Khi thị trường đầu ra rõ ràng hơn, chuỗi cung ứng minh bạch hơn và hạ tầng được cải thiện, khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế cũng được củng cố.

Từ lợi thế tự nhiên đến năng lực cạnh tranh, hành trình phát triển thủy sản Cà Mau cần một dòng vốn không chỉ đủ về quy mô mà còn đúng về hướng đi. Tín dụng sẽ thực sự mở đường khi giúp người nuôi giảm rủi ro, HTX lớn mạnh, doanh nghiệp đổi mới công nghệ và sản phẩm tiến sâu hơn vào các thị trường có giá trị cao. Đó cũng là cách chuyển lợi thế nguyên liệu thành giá trị kinh tế bền vững, tạo nền tảng để thủy sản tiếp tục giữ vai trò trụ cột trong tăng trưởng của tỉnh.

ThS. Trần Văn Phước, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh khu vực 15 chia sẻ, để phát huy tiềm năng thủy sản Cà Mau, chính sách tín dụng cần chuyển từ cách tiếp cận chủ yếu dựa trên nhu cầu vay riêng lẻ sang hỗ trợ các chuỗi liên kết có phương án sản xuất, tiêu thụ rõ ràng. Trong đó, 3 ưu tiên cần được chú trọng:

Với người nuôi và HTX: tạo điều kiện tiếp cận vốn phù hợp chu kỳ sản xuất, khuyến khích tổ chức vùng nuôi đạt chuẩn và liên kết đầu ra.

Với doanh nghiệp chế biến: ưu tiên dự án đổi mới công nghệ, chế biến sâu, tiết kiệm năng lượng, truy xuất nguồn gốc và nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng.

Với hệ sinh thái ngành hàng: tăng cường kết nối ngân hàng, doanh nghiệp, HTX và cơ quan quản lý; đồng thời gắn cấp tín dụng với hiệu quả phương án kinh doanh, khả năng tiêu thụ và quản trị rủi ro.

Mục tiêu cuối cùng không phải chỉ là tăng lượng vốn đưa ra nền kinh tế, mà là nâng hiệu quả của từng đồng vốn, để giá trị gia tăng được phân bổ tốt hơn trong toàn chuỗi, người nuôi có sinh kế ổn định và doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.